EĞİTİM ÜZERİNE DÜŞÜNCELER -1: Türkiye'nin Eğitim Sistemine Bütüncül Bir Bakış
Salı ve perşembe günleri yayımlamak üzere hazırladığım bu yeni yazı serisi, Türkiye’nin eğitim sistemini yalnızca ulusal düzeyde ele almakla kalmayacak; Türk Dünyası, Balkanlar, Orta Asya, Orta Doğu, Afrika ve Uzak Doğu ile karşılaştırmalı bir perspektife de oturtacak.
Amaç; Türkiye’yi merkeze alan, bölgesel etkileşimleri dikkate alan ve küresel trendleri bütüncül biçimde analiz eden yeni bir eğitim vizyonu ortaya koymak.
Bu çerçevede ilk yazımız, Milli Eğitim Bakanlığının uygulamaya aldığı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, YÖK’ün yükseköğretim politikaları, mesleki ve teknik eğitimde yapılan ulusal ölçekli hamleler ve bunların OECD, UNESCO ve diğer uluslararası göstergelerle olan ilişkisini değerlendiren kapsamlı bir giriş niteliği taşımaktadır.
1. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Ulusal Eğitim Politikalarında Yeni Yaklaşım
Türkiye’nin son yıllarda attığı en kritik adımlardan biri, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin hayata geçmesidir.
Bu model, öğrenme çıktılarını yetkinlik esaslı bir yaklaşımla yeniden tanımlamış; program kazanımlarını sadeleştirerek ölçme-değerlendirme ekosistemini güçlendirmeyi hedeflemiştir.
Bu reformun üç stratejik yönü vardır:
1. Bütüncül Öğrenme Yaklaşımı:
Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanların birlikte ele alınması.
2. Kültürel Zemin – Evrensel Perspektif Dengesi:
Türk Medeniyeti birikiminin öğrenme süreçlerine entegrasyonu.
3. Dijital Pedagojiler ve Teknoloji Entegrasyonu:
Yapay zekâ temelli öğrenme analitiği, mikro öğrenme, harmanlanmış öğrenme modelleri.
Bu yönleriyle Türkiye, yalnızca içerik güncellemesi değil, eğitim paradigmasında bir dönüşüme işaret eden bir süreci başlatmıştır.
2. Mesleki ve Teknik Eğitimde Yeni Dönem: İstanbul Zirvesi ve OSB Odaklı Yaklaşım
Geçtiğimiz haftalarda İstanbul’da gerçekleştirilen Mesleki ve Teknik Eğitim Zirvesi, Türkiye’nin iş gücü piyasasını güçlendirmek için attığı en somut adımlardan biri olarak kayda geçmiştir.
Burada öne çıkan başlıklar:
- İş dünyası ile müfredatın eşgüdümü
- Beceri temelli değerlendirme sistemleri
- OSB-MEB iş birliklerinin yaygınlaştırılması
- Uluslararası yeterlilik çerçeveleri ile uyum
Mesleki eğitimde Almanya’nın dual sistemi, İngiltere’nin sektör konseyleri modeli ve Kore’nin teknik liseler ağı gibi uygulamalarla yapılan karşılaştırmalar, Türkiye’nin güçlü yönlerini ve geliştirilmesi gereken alanları daha net ortaya koymaktadır.
3. Yükseköğretimde Yeni Ufuk: Araştırma Üniversiteleri ve Akademik Ekosistem
YÖK’ün yeniden yapılandırdığı Araştırma Üniversiteleri modeli, Türkiye’nin bilimsel üretim kapasitesini artırmayı amaçlayan uzun vadeli bir planın parçasıdır.
Bu çerçeve;
- Uluslararası atıf etkisi yüksek yayınlar,
- Akademik performans göstergeleri,
- Üniversite–sanayi iş birlikleri,
- Ar-Ge ve inovasyon merkezleri
ile desteklenmektedir.
Türkiye’nin geleceği, yükseköğretimde nitelikli insan kaynağı, öğretim tasarımı kalitesi ve bilimsel üretkenlik ile şekillenecektir.
4. OECD, UNESCO ve Küresel Trendler Işığında Türkiye’nin Konumu
OECD’nin PISA ve TALIS verileri ile UNESCO’nun küresel eğitim gözlemleri değerlendirildiğinde, dünya ülkelerinin üç ana eksen üzerinde toplandığı görülür:
1. Yetkinlik Temelli Öğrenme
2. Dijital Dönüşüm
3. Eşitsizliklerle Mücadele
Türkiye’nin son reformları bu eksenlerle büyük ölçüde örtüşmektedir.
Perşembe Günü Ne Konuşacağız?
Perşembe günü yayımlanacak yazımızda:
“21. yüzyıl becerileri ile değer temelli öğrenmenin nasıl bütünleşeceği”
“Bilginin ötesine geçen eğitim felsefesinin nasıl inşa edileceği”
“Hikmet, feraset ve ahlaki bütünlük”
gibi kavramları konuşacağız.
Yani modern yetkinliklerle kadim irfanın nasıl sentezlendiğini…

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniv. Öğr. Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı – Köşe Yazarı
Kurucu & Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
YORUM YAP