Küresel düzeyde sosyal konut politikaları, “yoksullar için konut” dar kalıbından çıkmış; yerel refah, mekânsal adalet, istihdam, ulaşım ve eğitim politikalarını doğrudan etkileyen çok katmanlı bir kalkınma aracı hâline gelmiştir.
OECD’nin 2023 “Tackling Housing Challenges in Cities” raporunda bu durum açıkça ortaya konur:

“Sosyal konut, gelir aktarmanın değil, kent eşitsizliklerini yapısal olarak azaltmanın aracıdır.” (OECD, 2023)

Bu yaklaşım, özellikle Avrupa ve Doğu Asya kentlerinde güçlü bir kurumsal çerçeveye sahiptir.

1. Viyana: Sosyal Karışım Modeli (Social Mix)

Housing Europe’un 2024 raporuna göre Viyana’da sosyal konut stokunun yüzde 60’ı kamu ya da kamu ortaklığı ile yürütülmektedir. (Housing Europe, 2024).
Bu konutlar yalnızca düşük gelir gruplarına değil; öğretmen, hemşire, teknisyen, genç profesyonel gibi geniş bir sosyoekonomik gruba açıktır.

Amaç:

• sosyo-mekânsal ayrışmayı önlemek
• kentsel merkez–çeper eşitsizliğini azaltmak
• iş–konut mesafesini kısaltmak
• şehir içi entegrasyonu güçlendirmek

Bu model, sosyal belediyecilik anlayışının yalnızca “yardım” değil, yaşam kalitesi üretme faaliyeti olduğunu gösterir.

2. Amsterdam: Erişilebilir Kiralık Konut

Amsterdam belediyesi, yüksek kira baskısını dengelemek için “Regulated Rent Sector” modelini kullanır.
Amsterdam’ın 2023 Housing Report’una göre, sosyal kiralık konut oranı şehir genelinde %40’ın üzerindedir.

Bu sistem:

• Kiraların piyasa dalgalanmalarından korunmasını,
• Gençlerin ve orta gelir gruplarının merkezden kopmamasını,
• Toplu taşımanın daha verimli işletilmesini

sağlar.

Bu model, Ankara gibi çok merkezli bir metropol için son derece öğreticidir.

3. Seul: Gençlik Konutu ve Kiralık Ev Modelleri

Seul Büyükşehir Belediyesi’nin “Housing Policy White Paper” belgesinde (2022), gençlere yönelik kiralık konut programlarının nüfus hareketliliğini dengelediği ve istihdamı desteklediği vurgulanır.

Öne çıkan unsurlar:

• Küçük metrekareli, düşük maliyetli gençlik konutları
• Üniversite–belediye ortak üretim modelleri
• Dijital başvuru ve şeffaf dağıtım sistemi
• Kademeli kira destek mekanizması

Bu, Ankara’daki üniversite bölgeleri ve OSB–teknopark çevreleri için uygulanabilir bir modeldir.

4. Ankara İçin Yol Haritası

Ankara 2030 vizyonunda sosyal konut, şu alanlarda somutlaştırılmalıdır:

1) Mekânsal Adalet Zorunluluğu

Sosyal konut yalnızca çeperde konumlanmamalıdır.
Ulaşım düğümlerine, okul ve istihdam merkezlerine erişimi yüksek bölgelerde yer almalıdır.

2) Mahalle Temelli Yaşam Kurgu Modeli

Sosyal konut bölgeleri:

• sağlık,
• eğitim,
• yeşil alan,
• kültürel etkinlik,
• dijital hizmet alanları

ile birlikte planlanmalıdır.

3) Kamu–Üniversite–Kooperatif Ortaklığı

Ankara özelinde:

• Büyükşehir ve ilçe belediyeleri
• Gazi Üniversitesi ve Ankara’daki diğer üniversiteler
• Meslek kooperatifleri
• Kalkınma ajansları

ortak model geliştirebilir.

Kaynaklar:

OECD (2023). Tackling the Policy Challenges of Housing in Cities.
https://www.oecd.org/cfe/cities/Tackling-the-Policy-Challenges-of-Housing-in-Cities.pdf

Housing Europe (2024). The State of Housing in Europe.
https://www.housingeurope.eu/

Seoul Metropolitan Government (2022). Housing Policy White Paper.
https://english.seoul.go.kr/

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı – Köşe Yazarı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr