Bir toplumun duygu, düşünce ve yargı birliğini sağlayan değerlerin tümüne kültür diyoruz.

Kurum kültürü dediğimizde kuruma özgü inançlar, davranışlar ve kurallar anlaşılır.

Aslında kurum kültürü dediğimiz şey, kurum içinde yöneten ve yönetilenlerin davranış, inanç ve kurallarından oluşur.

Bu nedenle bir kurumun kültürünü değerlendirirken yalnızca yöneticilere ya da yalnızca çalışanlara bakmak yeterli değildir. Kurum kültürü, yönetenlerle yönetilenlerin oluşturduğu bütünün niteliğinde ortaya çıkar.

Yönetilenler Açısından Kurum Kültürü

Kurum kültürü olarak yönetilenlerle ilgili aşağıdaki soruların cevaplanması önemlidir.

1- Çalışma koşulları fiziksel olarak yeterli mi, sağlıklı mı, huzurlu mu?

İnsanların günün önemli bir bölümünü geçirdikleri çalışma ortamının fiziksel koşulları, onların işlerine ve kurumlarına bakışını doğrudan etkiler.

2- Kişiler doğru, dürüst ve çalışkan bir şekilde görevlerini yaptıklarında yükselme şansları var mı?

Dürüst, çalışkan, üretici insanlar taltif ediliyor mu? Yoksa testiyi kıranla suyu getiren aynı mı tutuluyor?

3- Çalışma ortamı sosyal anlamda güvenli mi?

Dürüst ve erdemli insanlar hak ettikleri saygınlığa sahip mi, yoksa kurum içinde muhbir, yalaka, yağcı tipler mi daha çok itibar görüyor?

4- Kurum içi iletişimde açıklık, şeffaflık var mı?

Yoksa dedikodu mekanizması mı işliyor? Yöneticiler dedikoduların unsuru mudur, yoksa önleyicisi midir?

5- Kişiler geleceğinden umutlu mu?

Mevcut durumu, sorunlu durumları değişmez olgular olarak mı algılıyor, yoksa “Sorunlar çözülür, mevcut durum her geçen gün daha iyi olabilir.” düşüncesi mi hâkim?

6- Kişiler kurumsal ilkelerin doğru ve tutarlı bir şekilde uygulandığını mı düşünüyor?

Yoksa kişiye göre değişen ilkeler ve adaletsiz uygulamalar olduğunu mu düşünüyor?

7- Kişiler hatalarından dolayı eğitime mi tutuluyor, yoksa ilk akla ceza vermek mi geliyor?

Hataların öğrenme ve gelişme vesilesi mi, yoksa yalnızca cezalandırma gerekçesi mi olduğu kurum kültürü açısından önemli bir göstergedir.

8- Kişiler “Ben bu kurumda çalışıyorum.” dediğinde bunu bir önemlilik duygusu içinde mi söylüyor, yoksa kurumun adını bile söylemekten çekiniyor mu?

Çalışanın kurumuyla kurduğu aidiyet bağı, kurum kültürünün dışarıya yansıyan en önemli göstergelerinden biridir.

9- Kişi onurlu bir çalışma ortamında mıdır?

Mobbing olduğunda yargıya başvurmadan, kurumsal denetim içinde hemen önlenebiliyor mu?

10- Kişiler kurumsal yapı içinde sosyal tatmin de sağlıyorlar mı?

Kurum elverişli ise bir müzik korosu, tiyatro ekibi, futbol takımı var mı? Toplu hâlde piknikler, tiyatro, müzikli ve yemekli etkinlikler oluyor mu?

11- Kişiler sabahleyin işine giderken gönül rahatlığıyla mı gidiyor, yoksa ayağını sürüterek mi gidiyor?

Belki de kurum kültürünü anlamak için sorulabilecek en sade ama en önemli sorulardan biri budur.

Yöneticiler Açısından Kurum Kültürü

Kurum kültürünün diğer tarafında yöneticiler vardır. Yönetilenlerden kurum kültürüne uygun davranmaları beklenirken, yöneticilerin de davranışları, kararları ve yönetim anlayışları sorgulanmalıdır.

1- Yöneticiler sözleri ve davranışlarıyla tutarlı ve güven verici midir?

Kendi başlarına sorumluluk alabiliyorlar mı, yoksa yönetilen yöneticilerden midir?

2- Yöneticiler yönetilenlere güveniyor mu?

Güvenmiyorsa bu ciddi bir sorundur.

Konfüçyüs, “Eğer bir insandan şüphe ediyorsanız onu işe almayın, eğer onu işe alıyorsanız, ondan şüphe etmeyin.” der.

3- Yöneticiler özgüven sahibi midir?

Gerektiğinde kendisine aykırı fikirler söyleyecek insanlara çevresinde yer veriyor mu? Yoksa ekibini sadece duymak istediğini söyleyecek insanlardan mı oluşturuyor?

4- Yöneticiler kendilerine bir fanus kurup yönetime oradan mı bakıyor?

Yoksa çalışanları ziyaret edip doğal çalışma ortamlarında onlarla insani iletişim kurabiliyor mu?

5- Yöneticiler gerekli bilgi ve donanıma sahip mi?

Çalışanlara bir ufuk açabiliyor mu, rehberlik edebiliyor mu? Kişileri geliştirebiliyor mu? Yoksa alışılagelen rutin işlere sadece vaziyet mi ediyor?

Yönetimin En Önemli İlkesi: İnsana Saygı

6- Yönetici bireye saygı duyuyor mu?

İnsan iradesine itibar ediyor mu? Yoksa kendini efendi, çalışanları köle gibi mi görüyor?

Yönetimin en önemli ilkesi insana saygı duymaktır.

7- Yönetici çalışanlara işlerini sevdirerek yaptırabilme sempatisine sahip midir?

Yoksa iş yaptırmak için hep yasal otoritesine mi sığınıyor?

Severek yapılan iş her zaman için korkutarak yapılan işten daha verimli ve güzeldir.

8- Yöneticiler karar alırken çalışanların görüşlerine başvuruyor mu?

Yoksa “Asıl irade benim, siz bana uyacak robot ritimli varlıklarsınız.” gibi mi davranıyor?

İstişare ve ortak akla önem vermemek yönetici için ciddi bir zaafiyettir.

Yönetici Bir Bağlama Sanatçısı Gibidir

9- Yöneticiler bir bağlama sanatçısı gibidir.

Her telden ayrı ses çıkar. Ama önemli olan yöneticinin bu sesleri uyumlu bir şekilde kullanmasıdır. Yönetici her telden aynı sesi çıkarmaya çalışırsa gürültü olur.

Yönetici organizasyon yapma yeteneğine sahip midir?

10- Yöneticiler işlerin zamanında ve doğru yapıldığını kontrol ediyor mu?

Yoksa ilgilenmeyip bir terslik olduğunda bir suçlu bulup onu cezalandırmaya mı yöneliyor?

11- Yöneticiler önemli ve acil işleri birbirinden ayırt edebiliyor mu?

Yoksa gereksiz detaylarda hassasiyet gösterip önemli işleri göz ardı mı ediyor?

12- Yönetici çalışanlarıyla birlikte takım ruhunu oluşturabiliyor mu?

Yoksa çalışanlar birbiriyle kavgalı ve huzursuz mudur?

13- Yönetici kriz yönetimini iyi biliyor mu?

Kriz olduğunda bunu bir fırsat bilip yeni kazanımlar mı oluşturuyor? Yoksa kriz bir kaosa mı dönüyor?

14- Yöneticiler özeleştiri yeteneğine sahip mi?

Yoksa bir sorunu ve çözümü hep dışarıda gören reaktif bir yapıya mı sahiptir?

Yönetici Olmak İçin Şekli Şartlar Yeterli Mi?

Daha çok soru sorulabilir.

Kamuda yönetici atarken sadece dört yıllık yüksekokul mezunu ve 10 yıllık kamu hizmeti aranması şekli bir şarttır. Belki de esas olan, yönetici adaylarını yukarıdaki sorulardan bir teste tabi tutmak gerekir.

Aksi hâlde kamu kurumları, “Dışardan baktım bir yeşil türbe, içine girdim estağfur tövbe.” gibi kara mizahın adresleri hâline gelebilir.

Kurum Mu, Kurumlananların Kültürü Mü?

Kurum dediğimizde yöneticilerin kurum kurum kurumlandıkları, yönetilenlerin ise ocak bacalarında biriken kurumlar gibi oldukları yer olmamalıdır.

Bir kurumun gerçek kültürü; duvarlarda yazılı ilkelerden, yönetmeliklerden ve kurumsal söylemlerden önce, o kurumda çalışan insanların yaşadığı çalışma ortamında kendisini gösterir.

Cuma Vesilesiyle

Bu mübarek Cuma günü vesilesiyle; görev ve sorumluluk taşıyan herkese adaletle davranmayı, emanete sadakat göstermeyi, insana değer vermeyi ve hakkı gözetmeyi nasip etmesini Yüce Allah’tan niyaz ediyorum. Çalıştığımız kurumların güvenin, liyakatin, hakkaniyetin ve güzel ahlakın hâkim olduğu; insanların huzurla çalıştığı, emeğin karşılığını bulduğu yerler olması dileğiyle... Cumamız mübarek olsun. 

Av. Durdu GÜNEŞ
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Köşe Yazarı
dgunes@gazeteankara.com.tr