Sosyal belediyecilik kavramı; uzun süre sosyal yardım ile eşleştirilmiş olsa da günümüzde çok daha geniş bir anlam taşımaktadır.
WHO, UNICEF, UN Women ve EIGE gibi kurumların şehir planlaması raporları gösteriyor ki, bir şehrin en kırılgan gruplar için erişilebilir ve güvenli olması, yalnızca sosyal politika değil; ayrıca:

·         ekonomik verimlilik,

·         toplumsal barış,

·         kültürel bütünleşme,

·         kent kimliği

açısından da kritik bir gerekliliktir.

1. Yaşlı Dostu Şehir: WHO Kriterleri

WHO’nun “Global Age-Friendly Cities: A Guide” (2007) belgesinde şehirlerin yaşlılara göre tasarlanması için sekiz temel kriter belirtilir:

·         açık alanlar ve binalar

·         ulaşım

·         konut

·         toplumsal katılım

·         saygı ve sosyal kapsayıcılık

·         iletişim ve bilgi

·         toplumsal destek ve sağlık hizmetleri

Viyana ve Amsterdam bu kriterleri uygulamaya bağlamış, yaşlıların şehirle bağını koparmayan bir sosyal altyapı geliştirmiştir.

2. Çocuk Dostu Şehir: UNICEF Çerçevesi

UNICEF’in “Child Friendly Cities Initiative Toolkit” belgesi; şehirlerin çocuk haklarını gözeten politika alanlarını tanımlar:

·         güvenli yürüyüş yolları

·         okul çevresi güvenliği

·         nitelikli oyun alanları

·         katılım mekanizmaları

·         kültür ve spor faaliyetleri

Amsterdam ve Seul’de bu çerçeve, doğrudan belediye planlamalarına işlenmiş durumdadır.

3. Kadın Odaklı Şehir: Toplumsal Cinsiyet Duyarlı Planlama

Viyana’nın “Gender Mainstreaming in Urban Planning” modeli, kadın odaklı hizmetlerin kentsel tasarımın her alanına entegre edilmesi gerektiğini göstermiştir.

UN Women’ın 2020 tarihli “Gender-Responsive Urban Planning Guide” çalışmasına göre kadınlar için şehir:

·         güvenli ulaşım

·         iyi aydınlatılmış kamusal alan

·         bakım hizmetlerinin erişilebilirliği

·         sosyal destek mekanizmaları

ile ölçülür.

Bu yaklaşım, Ankara için aynı anda hem sosyal hem ekonomik bir fırsattır: kadınların iş gücüne katılımı artar, kentsel hareketlilik güçlenir.

4. Ankara İçin Politika Çerçevesi

Ankara 2030 vizyonu için şu üç öneri stratejik önemdedir:

1) Kapsayıcı Kamusal Mekânlar

Kadın, yaşlı, çocuk ve engelli bireyler için kamusal alanlar yeniden tasarlanmalıdır.

2) Bakım Ekonomisinin Yerelleşmesi

Kreş, gündüz bakım ve yaşlı bakım merkezleri mahalle ölçeğine indirgenmelidir.

3) Kuşaklararası Etkileşim Mekânları

Gençlik–yaşlı buluşma merkezleri sosyal uyumu güçlendirir.

Kaynaklar:

WHO (2007). Global Age-Friendly Cities: A Guide.
https://www.who.int/publications/i/item/9789241547307

UNICEF (2021). Child Friendly Cities Initiative Toolkit.
https://childfriendlycities.org/

UN Women (2020). Gender-Responsive Urban Planning Guide.
https://www.unwomen.org/

EIGE (2019). Gender Equality and Urban Mobility.
https://eige.europa.eu/

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı – Köşe Yazarı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr