Bir okulda duyulan silah sesi, yalnızca bir anın değil; uzun süredir görülmeyen, duyulmayan ve ihmal edilen bir sürecin sonucudur.

Bir okulda silah sesi duyulduğunda hep aynı soruyu soruyoruz:
“Bu çocuk nasıl böyle bir şey yapar?”

Oysa çoğu zaman asıl soru şu olmalı:
“Bu çocuk bu noktaya nasıl geldi?”

Bu tür olaylara baktığımızda benzer hikâyeler dikkati çeker:
Aile içinde çatışmaların yaşandığı, akran ilişkilerinde dışlanmanın olduğu ve çocuğun kendini değersiz hissettiği bir süreç…

Böyle durumlarda çocuk, çoğu zaman içten içe bir şeyi kanıtlama ihtiyacı hisseder:
“Ben de varım.”

Klinik pratiğimiz bize şunu gösteriyor:
Çocuklar çoğu zaman yardım istemez; ama davranışlarıyla yardım çağrısı yapar.

Bazen bu çağrı fark edilir, bir uzmana başvurulur…
Ama süreç burada kesintiye uğrar.

Psikolojik destek almak önemli bir adımdır; ancak her durum bununla sınırlı kalmayabilir.
Bazı çocuklarda daha kapsamlı bir değerlendirme, gerekirse psikiyatrik destek gerekir; ne yazık ki çoğu zaman bu geçiş sağlanamaz.

Bilimsel veriler de bunu destekliyor:
Okul saldırıları tek bir nedenden değil, risk faktörlerinin üst üste binmesiyle ortaya çıkar: Aile içi çatışma, sosyal izolasyon, dışlanma ve karşılanmayan duygusal ihtiyaçlar…

Bu faktörler tek başına belirleyici değildir; ama birlikte olduklarında risk anlamlı şekilde artar.

Şunu açıkça söylemek gerekir:
Ruh sağlığında “birdenbire oldu” dediğimiz çok az şey vardır; çoğu zaman süreç vardır, ama biz o sürece zamanında dokunamayız.

Bugün yaşanan trajediler, aslında dünün duyulmayan sesleridir.

Bu noktada sormamız gereken soru şudur:
Bu çocuk sadece fail midir, yoksa aynı zamanda gözden kaçmış bir kurban mı?

Çünkü mesele yalnızca bir çocuğun ne yaptığı değil, o noktaya gelene kadar nelerin yapılmadığıdır.

Unutulmamalıdır ki her içine kapanan çocuk saldırgan olmaz;
ama her okul saldırganı bir zamanlar anlaşılmayı bekleyen bir çocuktur.

Bu nedenle mesele suçlu aramak değil, süreci fark etmektir; damgalamak değil, zamanında temas kurabilmektir.

Okul saldırıları çoğu zaman bireysel bir sapma değil; aileden okula, sosyal çevreden sisteme uzanan çok katmanlı bir ihmalin sonucudur.

Ve belki de en acı gerçek şudur:
Bu tür olaylar çoğu zaman önlenebilir.

Yeter ki sadece olanı değil, öncesini de görmeye cesaret edelim.

Bu noktada en somut adım ise açıktır:
Okullarda rehberlik sistemleri yalnızca var olmakla yetinmemeli, aktif çalışmalı ve gerekli yönlendirmeler asla ihmal edilmemelidir. Riskli durumlarda çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanına başvuru zamanında sağlanmalı; ilk değerlendirme atlanmamalı ve süreç yalnızca psikolojik destekle sınırlı bırakılmamalıdır.

Doç. Dr. Dilşad Yıldız Miniksar
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Gazete Ankara Dijital haber Portalı I Köşe Yazarı
dyminiksar@gazeteankara.com.tr