Prof. Dr. Ramazan Özen, 10 Haziran 1938 tarihinde Isparta’nın Senirkent ilçesine bağlı, tarihsel kökleri Selçuklu ile Osmanlı dönemlerine dayanan, günümüzde özellikle tarım ve meyvecilik faaliyetleriyle öne çıkan Büyükkabaca’da  dünyaya gelmiştir. Onun eğitim yolculuğu, Anadolu’nun mütevazı imkânlarından başlayarak uluslararası bilim dünyasına uzanan uzun bir çizgiye dönüşmüştür. İlköğrenimini Büyükkabaca’da, ortaöğrenimini Senirkent’te, lise eğitimini ise Burdur’da tamamlamıştır. Bu dönem, onun hem disiplinli çalışma alışkanlığının hem de öğrenmeye duyduğu güçlü ilginin temelini oluşturmuştur. 

1950’li yılların ortasında İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi’ne adım atan Prof. Dr. Ramazan Özen, burada yalnızca bir mühendislik eğitimi almakla kalmamış; doğa bilimleri ile üretim süreçlerini birlikte düşünen bütüncül bir bakış açısı geliştirmiştir. 1960 yılında mezun olduğunda, akademik yönelimi çoktan şekillenmiştir: Orman endüstrisi, ahşap teknolojileri ve teknik eğitim.

Onu farklı kılan önemli dönemeçlerden biri ise Almanya yıllarıdır. 1966-1971 arasında Ludwig-Maximilians-Universität München’de yaptığı doktora çalışması, sadece bir akademik uzmanlık süreci değil; aynı zamanda bilimsel düşünme kültürünün derinleştiği bir dönem olmuştur. Avrupa’daki bu tecrübe, onun ilerleyen yıllarda Türkiye’de teknik eğitimin dönüşümüne yönelik bakışını da belirlemiştir.

Prof. Dr. Ramazan Özen’in akademik yükselişi de dikkat çekicidir. 1976’da doçent, 1981’de profesör olmuş; 1984’te YÖK tarafından profesörlüğe atanmıştır. Ancak onun kariyerinde unvanlardan çok, kurduğu kurumlar ve yetiştirdiği insan kaynağı belirleyici olmuştur.

Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü’nü kurması, Türkiye’de bu alanın kurumsallaşması açısından önemli bir adım olarak görülür. Ardından Gazi Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi’nde  Fakülte dekanlığı, bölüm başkanlığı ve daha sonra Zonguldak Karaelmas Üniversitesi rektörlüğü gibi görevler, onun akademik liderlik yönünü güçlendirmiştir.

Prof. Dr. Ramazan Özen’in yurt dışında, Kanada’dan ABD’ye, Almanya’dan İngiltere’ye uzanan incelemelerinde teknik eğitim sistemlerini, mobilya endüstrisini ve malzeme teknolojilerini yerinde gözlemlemiş; bu birikimi Türkiye’ye taşımaya çalışmıştır. Toplamda sekiz yılı aşan bu uluslararası deneyim, onun akademik vizyonunun ne kadar geniş olduğunu göstermektedir.

Onun düşünce dünyasının merkezinde ise oldukça net bir ilke vardır: üniversite yalnızca bilgi üreten bir kurum değil, aynı zamanda üretimi ve kalkınmayı dönüştüren bir yapıdır. Bu nedenle teknik eğitimin sanayi ile iç içe olması gerektiğini savunmuş; teorinin üretimden kopuk olmadığı bir eğitim modelini benimsemiştir.

Akademik ve idari görevlerinin yanı sıra Türk Standartları Enstitüsü’nden Dünya Bankası projelerine, YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinden Washington Büyükelçiliği Eğitim Müşavirliği’ne kadar uzanan geniş bir görev yelpazesi, onun yalnızca bir akademisyen değil, aynı zamanda bir eğitim politikası aktörü olduğunu da göstermektedir.

Sonuç olarak Prof. Dr. Ramazan Özen’in hayatı, bireysel bir akademik başarı öyküsünden çok daha fazlasıdır. Bu hayat, Türkiye’de teknik eğitimin gelişim serüveniyle iç içe geçmiş, üretimle bilimi buluşturmaya çalışan bir düşünce çizgisinin adıdır.

Prof. Dr. Ramazan Özen yalnızca bir akademisyen, yönetici ya da bilim insanı değildir. O, üniversite kültürü oluşturan, akademik gelenek inşa eden, insan yetiştiren ve Anadolu’da yükseköğretimin kökleşmesine öncülük eden kurucu kuşağın önemli temsilcilerinden biridir. Onun yaşam öyküsü, Türkiye’nin eğitim yoluyla kalkınma idealinin somut bir örneği olarak değerlendirilmelidir.

Cumhuriyet’in eğitim ideallerini benimseyen bir kuşağın mensubu olarak yetişen Prof. Dr. Ramazan Özen için eğitim, yalnızca bireysel başarıya ulaşmanın bir aracı değil, aynı zamanda ülkenin gelişmesinin ve toplumsal dönüşümün temel dinamiklerinden biri olarak görülmüştür. Bu anlayış, onun tüm akademik yaşamına yön veren temel ilke olmuştur.

Yakın çevresinin sık sık aktardığı şu söz, onun eğitim felsefesini açık biçimde ortaya koymaktadır: “Bir ülkenin kalkınması, gelişmesi ve lider ülke olmasında en etkili olanlar öğretmenlerdir.”

Bu yaklaşım, Prof. Dr. Ramazan Özen’in yalnızca düşünce dünyasını değil, bütün meslek hayatını belirleyen temel ilke olmuştur. Ona göre öğretmen; sadece bilgi aktaran kişi değil, aynı zamanda toplumun geleceğini şekillendiren bir rehberdir. Eğitim ise yalnızca meslek kazandıran bir süreç değil; karakter, sorumluluk ve medeniyet bilinci oluşturan bir yapı taşıdır.

Bilimsel Yaklaşımı ve Teknik Eğitim Anlayışı :  Prof. Dr. Ramazan Özen’in bilim anlayışının merkezinde teori ile üretim arasındaki bağı güçlendirme düşüncesi yer almaktaydı. Ona göre üniversiteler yalnızca bilgi üreten kurumlar olmamalı; ürettikleri bilgiyi ekonomik kalkınmaya, sanayiye ve toplumsal gelişime dönüştürmeliydi. Teknik eğitimin üretim süreçleriyle iç içe olması gerektiğini savunan Özen, uygulamalı bilimlerin sanayi ile bütünleşmesini önemseyen akademisyenlerden biri oldu.

Gazi Üniversitesi Dönemi ve Akademik Vizyonu : Prof. Dr. Ramazan Özen’in akademik yöneticilik anlayışı, özellikle Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi’nde yaptığı dekanlık dönemlerinde belirgin biçimde ortaya çıktı. İki dönem süren dekanlığı boyunca yalnızca idari görev yürütmekle kalmadı; akademik kadroların güçlendirilmesi, uygulamalı eğitimin geliştirilmesi ve genç akademisyenlerin yetiştirilmesi için yoğun çaba gösterdi.

Bu dönemde araştırma görevlilerinin İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde doktora yapmalarını teşvik etti. O yılların koşulları düşünüldüğünde bu yaklaşım son derece ileri görüşlü bir akademik politika olarak değerlendirilmektedir. Çünkü amaç yalnızca bireysel akademik kariyerleri desteklemek değil; Türkiye’de teknik eğitim alanında uluslararası standartları oluşturabilmekti.

Yurt dışında eğitim alan akademisyenlerin daha sonra Türkiye’ye dönerek üniversitelerde görev yapmaları, teknik eğitim alanında yeni bir akademik kültürün oluşmasına katkı sağladı. Böylece Prof. Dr. Ramazan Özen’in vizyonu, yalnızca kendi dönemini değil, sonraki kuşakları da etkileyen kalıcı bir yapı oluşturdu.

Zonguldak Karaelmas Üniversitesi’nin Kurucu Rektörü : Prof. Dr. Ramazan Özen’in hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi’nin kurucu rektörlüğü görevini üstlenmesidir. Kurucu rektörlük, mevcut bir sistemi yönetmekten çok daha farklı ve zor bir sorumluluktur. Çünkü burada mesele; sıfırdan bir üniversite inşa etmek, kurumsal kültür oluşturmak ve bilimsel bir kimlik kazandırmaktır.

Göreve başladığı dönemde üniversitenin karşı karşıya olduğu sorunlar oldukça büyüktü. Akademik personel eksikliği, fiziki altyapı yetersizlikleri, kurumsal kültürün henüz oluşmamış olması ve bölgesel bir bilim merkezi oluşturma ihtiyacı bu sorunların başında geliyordu. Ancak Prof. Dr. Ramazan Özen bu zorlukları geçici engeller olarak değerlendirdi ve uzun vadeli bir üniversite inşa sürecinin doğal parçaları olarak gördü.

Onun üniversite anlayışında temel mesele yalnızca bina yapmak değildi. Asıl hedef; bilimsel düşünceyi, akademik disiplini ve kurumsal aidiyet duygusunu oluşturabilmekti. Bu nedenle Zonguldak’taki yapılanma sürecinde sadece fakülteler açılmadı; aynı zamanda üniversite kültürü inşa edilmeye çalışıldı.

Bugün Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nin ulaştığı akademik yapı, büyük ölçüde o yıllarda atılan temellerin sonucudur. Fakültelerin kurulması, akademik programların çeşitlendirilmesi, üniversite-kent bütünleşmesinin sağlanması ve teknik eğitimin güçlendirilmesi gibi adımlar, Prof. Dr. Ramazan Özen’in uzun vadeli vizyonunun ürünleri arasında yer almaktadır.

Karabük ve Anadolu’da Üniversiteleşme Mücadelesi : Prof. Dr. Ramazan Özen’in eğitim anlayışı yalnızca Zonguldak ile sınırlı kalmamıştır. Anadolu’da yükseköğretimin yaygınlaşması gerektiğine inanan Özen, Karabük’teki yükseköğretim yapılanmasına da önemli katkılar sunmuştur.

Karabük henüz ilçe konumundayken bölgede teknik eğitim temelli bir fakülte kurulması için verilen mücadelede aktif rol üstlenmiştir. O yıllardaki zorlukları anlatırken sık sık şu ifadeyi kullanmıştır: “Bir şeyin başlangıcı çok zordur. Bizler burada ilk fakülteyi kurarken büyük sıkıntılar yaşadık. Ama bugün ortaya çıkan tablo gurur vericidir.”

Bugün Karabük Üniversitesi’nin ulaştığı akademik kapasite ve uluslararası öğrenci profili, erken dönemde ortaya konulan bu eğitim vizyonunun devamı niteliğindedir.

Prof. Dr. Ramazan Özen’in akademik kimliği kadar dikkat çeken bir diğer yönü de, sivil toplum ve mesleki örgütlenmelerde üstlendiği aktif roller olmuştur. O, bilimi yalnızca üniversite duvarları içinde değil, toplumsal faydaya dönüşen bir alan olarak görmüş; bu anlayış doğrultusunda çeşitli ulusal ve uluslararası platformlarda sorumluluk üstlenmiştir.  Bu anlamda, bir süre İnsani Değerler Derneği üyeliğinde de bulunmuş; ancak yaklaşık 25 yıldır vakıf ve derneklerle gönül bağı dışında herhangi bir organik ilişkisi kalmamış olup, sakin ve mütevazı bir yaşam sürdürmektedir.

1971–1984 yılları arasında Dünya Ormancılık Teşkilatı (IUFRO) üyeliği ile başlayan bu süreç, onun ormancılık biliminin küresel ölçekteki gelişimini yakından takip eden bir akademisyen olduğunu göstermektedir. 1980’li yılların ortalarından itibaren ise Türkiye’de teknik eğitimin gelişimine yönelik kurumsal yapılarda daha görünür hale gelmiştir.

1987 yılından itibaren Teknik Eğitim Vakfı’nın kuruculuğunu, başkanlığını ve üyeliğini üstlenerek mesleki eğitimin güçlendirilmesine katkı sunmuş; 1989’dan itibaren Demokraside Birlik Vakfı’nın kuruluş sürecinde yer alarak yönetim kurulunda görev almıştır. Bu dönem, onun yalnızca akademik değil, aynı zamanda toplumsal ve kurumsal sorumluluk taşıyan bir aktör haline geldiği yıllardır.

1990–1991 yıllarında Isparta İli Kalkındırma Derneği Başkanlığı görevini yürütmüş, bölgesel kalkınma ve yerel gelişim konularına doğrudan katkı sağlamıştır. 1994–2002 yılları arasında Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Vakfı’nın kuruculuğunu ve başkanlığını üstlenerek üniversite-toplum ilişkisini güçlendiren bir model ortaya koymuştur.

Uluslararası alanda da etkinliğini sürdüren Prof. Dr. Ramazan Özen, 2000-2002 yılları arasında Avrupa Komisyonu tarafından düzenlenen “Avrupa Ortak Ahşap Kültürü” toplantılarında Türkiye’yi temsil etmiş, ülkenin teknik ve akademik birikimini Avrupa platformuna taşımıştır.  Tüm bu görevler, Prof. Dr. Ramazan Özen’in yalnızca bir akademisyen değil; aynı zamanda bilim, eğitim ve toplum arasında köprü kurmaya çalışan bir düşünce insanı olduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır.

Eğitim Felsefesi ve İnsan Yetiştirme Anlayışı : Prof. Dr. Ramazan Özen’i farklı kılan en önemli özelliklerden biri, öğrencileriyle kurduğu güçlü ilişkidir. O, yalnızca ders anlatan bir öğretim üyesi olmamış; öğrencilerinin düşünce dünyasını şekillendiren, çalışma disiplinlerini oluşturan ve akademik karakterlerine yön veren gerçek bir eğitimci olmuştur.

Öğrencilerinin hafızasında disiplinli ancak adaletli yaklaşımıyla yer edinmiştir. Bilginin yanında karakter eğitimini de önemsemiş; akademik hayatın yalnızca mesleki başarıdan ibaret olmadığını her fırsatta göstermiştir.

Sessiz fakat etkili yönlendirme biçimi, onun eğitim anlayışının en dikkat çekici yönlerinden biri olarak görülmektedir. Yıllar sonra öğrencileriyle bir araya geldiğinde bile aynı saygı ve sevgiyle karşılanması, onun insanlar üzerinde bıraktığı güçlü etkinin göstergesidir.

Bugün Türkiye’nin farklı üniversitelerinde görev yapan, aralarında bu satırların yazarı bendenizinde bulunduğu çok sayıda akademisyen, Prof. Dr. Ramazan Özen’i kendi akademik yolculuklarının en önemli rehberlerinden biri olarak anmaktadır. Bu yönüyle onun en büyük mirası, yalnızca yönettiği kurumlar veya ortaya koyduğu akademik çalışmalar değil; bilgi, tecrübe ve duruşuyla yetişmesine katkı sunduğu insan kaynağıdır.

Prof. Dr. Ramazan Özen’in bilimsel çalışmaları özellikle ahşap teknolojileri alanında önemli bir yer tutmaktadır. Teknik eğitim ile üretim süreçlerini birleştiren yaklaşımı sayesinde bu alanda Türkiye’de önemli bir akademik birikim oluşmasına katkı sağlamıştır.

Yıllar sonra Gazi Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi bünyesindeki Ahşap Teknolojileri Laboratuvarı’na onun adının verilmesi, bilim dünyasında gösterilen anlamlı bir vefa örneği olmuştur. Laboratuvarın açılışında yapılan konuşmalarda, onun yalnızca bir yönetici değil; öğrencilerine ilham veren, üretimi destekleyen ve uygulamalı eğitimi önemseyen bir bilim insanı olduğu vurgulanmıştır.

Ancak Prof. Dr. Ramazan Özen’in bıraktığı iz yalnızca akademik unvanlar, idari görevler ya da laboratuvar çalışmalarıyla açıklanabilecek bir çerçevede değildir. Onun temsil ettiği değerler; emek, disiplin, bilimsel sorumluluk, kurumsal sadakat ve güçlü bir eğitim ahlakı üzerine inşa edilmiştir. Bu yönüyle Özen, yalnızca bir bilim insanı değil, aynı zamanda bir meslek etiği ve akademik duruş örneği olarak da değerlendirilmektedir.

Hayatının farklı dönemlerinde edindiği donanım, bu bütünlüğü daha da belirgin kılar. Almanca ve İngilizceyi iyi düzeyde, Rusçayı ise temel düzeyde bilen Özen; uluslararası akademik dünyayla bağ kurabilen bir bilim insanı profili ortaya koymuştur. Evli ve iki çocuk babası olması, onun akademik yoğunluğunun yanında dengeli ve örnek bir aile hayatı sürdürdüğünü de göstermektedir.

Bilimsel üretim açısından bakıldığında ise 60’ın üzerinde yayına imza atmış, çok sayıda yüksek lisans ve doktora tezine danışmanlık yaparak akademik camianın yetişmesine doğrudan katkı sağlamıştır. Bunun yanında bilgisayar ve temel bilişim teknolojilerine yönelik becerileriyle, değişen akademik dünyaya uyum sağlayan bir bilim insanı kimliği de geliştirmiştir.

Tüm bu yönleriyle Prof. Dr. Ramazan Özen, yalnızca görevleriyle değil; yetiştirdiği öğrenciler, ürettiği bilimsel bilgi ve taşıdığı akademik değerlerle hatırlanacak bir isim olarak Türk yükseköğretim tarihinde yerini almıştır

Sonuç ve Değerlendirme

Prof. Dr. Ramazan Özen’in hayatı ve akademik mücadelesi incelendiğinde, onun yalnızca belirli görevlerde bulunmuş bir bilim insanı olmadığı; Türkiye’de yükseköğretimin Anadolu’da kurumsallaşma sürecine yön veren öncü isimlerden biri olduğu açık biçimde görülmektedir. Eğitim, bilim ve kalkınma arasında güçlü bir bağ kuran yaklaşımı sayesinde, görev yaptığı her kurumda kalıcı izler bırakmış; yalnızca bugünü değil, geleceği de şekillendiren bir akademik miras oluşturmuştur.

Özellikle Zonguldak Karaelmas Üniversitesi’nin kuruluş sürecindeki liderliği, onun kurumsal vizyonunu en net biçimde ortaya koymaktadır. Büyük imkânsızlıkların yaşandığı bir dönemde yalnızca fiziki yapılar kurmakla yetinmemiş; akademik aidiyet, bilimsel disiplin ve üniversite kültürü oluşturmaya öncelik vermiştir. Bu yönüyle Prof. Dr. Ramazan Özen, üniversiteyi sadece diploma veren bir kurum değil; bulunduğu bölgeyi dönüştüren stratejik bir kalkınma merkezi olarak değerlendirmiştir.

Gazi Üniversitesi’nde yürüttüğü yöneticilik görevleri ve genç akademisyenlerin yetişmesine verdiği destek, onun uzun vadeli düşünen bir bilim insanı olduğunu göstermektedir. Araştırma görevlilerinin uluslararası düzeyde eğitim almasını teşvik etmesi, Türkiye’de teknik eğitim anlayışının gelişmesine önemli katkılar sağlamış; bilimsel üretimin evrensel standartlarda yürütülmesine yönelik güçlü bir akademik zemin oluşturmuştur.

Prof. Dr. Ramazan Özen’in eğitim anlayışını farklı kılan en önemli unsur ise insan yetiştirmeyi her şeyin merkezine koymasıdır. Ona göre akademik başarı, yalnızca bilgi üretmekle sınırlı değildir; aynı zamanda karakter sahibi, sorumluluk bilinci yüksek ve ülkesine faydalı bireyler yetiştirebilmekle anlam kazanmaktadır. Bu nedenle onun en büyük mirası, kurduğu kurumların ötesinde yetiştirdiği öğrenciler ve akademisyenlerdir.

Bugün Türkiye’nin birçok üniversitesinde görev yapan akademisyenler üzerinde onun emeği, düşünsel etkisi ve eğitim anlayışının izleri görülmektedir. Bu durum, Prof. Dr. Ramazan Özen’in bıraktığı mirasın yalnızca geçmişte kalmış bir başarı hikâyesi olmadığını; günümüzde de yaşamaya devam eden güçlü bir akademik gelenek olduğunu göstermektedir.

Ahşap teknolojileri, teknik eğitim ve üniversiteleşme alanındaki katkılarıyla Türk yükseköğretim tarihinde önemli bir yere sahip olan Prof. Dr. Ramazan Özen; disiplinli çalışma anlayışı, bilimsel sorumluluk duygusu, mütevazı kişiliği ve eğitim sevdasıyla örnek bir Cumhuriyet aydını olarak hafızalarda yer almıştır ve almaya da devam edecektir.

Sonuç olarak Prof. Dr. Ramazan Özen’in yaşam öyküsü, yalnızca bireysel bir akademik başarı hikâyesi değildir. Onun hayatı; Cumhuriyet’in eğitim ideallerinin, Anadolu’da üniversiteleşme mücadelesinin ve bilimle kalkınma anlayışının yaşayan bir temsilidir. Kurduğu kurumlar, yetiştirdiği insanlar ve savunduğu değerler sayesinde adı yalnızca üniversite kayıtlarında değil; Türkiye’nin eğitim tarihinde de saygın bir yer edinmiştir.

Bugün geriye dönüp bakıldığında açıkça anlaşılmaktadır ki Prof. Dr. Ramazan Özen, Anadolu’da bilim ışığını büyüten kurucu kuşağın en değerli temsilcilerinden biridir.

Selam olsun eğitimi bir millet meselesi olarak görenlere…
Selam olsun Anadolu’ya üniversite ruhu kazandıran kurucu çınarlara…
Selam olsun ömrünü bilime, eğitime ve insan yetiştirmeye adayan Prof. Dr. Ramazan Özen Hocamıza…

İyi ki varsınız değerli Hocam.

En derin saygılarımla,
Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Köşe Yazarı
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
Gazete Ankara DHP - www.gazeteankara.com.tr
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”