ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / GÜNDEM(İnsan ve Toplum) – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı köşe yazarlarından iletişim uzmanı Dr. Neslihan Yahşi, kadınların çalışma hayatı ile ev yaşamı arasında yaşadığı çok katmanlı sorumlulukları ele aldığı yazısında “kadınların üçüncü vardiyası” olarak tanımlanan görünmeyen emek kavramını gündeme taşıdı. Yahşi, son yıllarda sosyal medyada yaygınlaşan “tradwife” (traditional wife – geleneksel eş) akımının bu soruna gerçek bir çözüm olup olmadığını insan ve toplum perspektifinden değerlendirdi.

Kadınların görünmeyen emeği: “Üçüncü vardiya”

Modern toplumda kadınların yalnızca iş hayatında değil, ev yaşamında da yoğun sorumluluklar üstlendiğini belirten Yahşi, bu durumun çoğu zaman görünmeyen bir emek alanı oluşturduğunu vurguladı.

Sosyoloji literatüründe ilk kez Amerikalı sosyolog Arlie Hochschild tarafından “ikinci vardiya” kavramı ile ele alınan bu durum, çalışan kadınların mesai sonrası ev işleri ve çocuk bakımına devam etmesini ifade ediyor.

Ancak Yahşi’ye göre mesele yalnızca iki vardiya ile sınırlı değil.

Kadınların ev içindeki tüm işlerin organizasyonunu, planlamasını ve zihinsel takibini de üstlenmesi “üçüncü vardiya” olarak tanımlanıyor.

Bu kavram, ev içindeki görünmeyen planlama sorumluluğunu ifade ediyor.

Örneğin;

• alışveriş planının yapılması
• çocukların sosyal faaliyetlerinin takip edilmesi
• ev düzeninin organize edilmesi
• ev içi işlerin koordinasyonu

gibi görevler çoğu zaman fark edilmeden kadınların zihinsel yüküne dönüşüyor.

Yahşi bu durumu şu ifadeyle özetliyor:

“Kadınların iş ve ev sorumluluklarını çatışmayacak şekilde organize etmek zorunda kalması, onların sürekli açık bir zihinsel planlama içinde yaşamalarına neden oluyor. Bu durum da üçüncü vardiya olarak adlandırılıyor.”

Ev içi zihinsel yük: Görünmeyen sorumluluklar

Uzmanlara göre ev işleri yalnızca fiziksel faaliyetlerden ibaret değil. Aynı zamanda yoğun bir planlama ve organizasyon süreci de içeriyor.

Örneğin;

• evdeki eksiklerin fark edilmesi
• bakım ve temizlik süreçlerinin planlanması
• aile bireylerinin ihtiyaçlarının organize edilmesi

gibi pek çok detaylı sorumluluk çoğu zaman fark edilmeden kadınların zihinsel yüküne dönüşüyor.

Yahşi, bu durumun toplumsal yaşamda sıklıkla göz ardı edildiğine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Ev içindeki birçok iş görünmezdir. Ancak bu görünmez işler, günlük yaşamın sürdürülebilmesi için kritik bir organizasyon gerektirir.”

Sosyal medyada yükselen akım: Tradwife

Kadınların artan iş yükü tartışmaları sürerken sosyal medyada yeni bir akım dikkat çekiyor: “Tradwife”.

“Traditional wife” ifadesinin kısaltması olan bu kavram, geleneksel aile modeline dönüşü savunan bir yaşam tarzını ifade ediyor.

Bu akımı benimseyen kişiler;

• kadının ev içi rolünü ön plana çıkaran
• aile içi geleneksel iş bölümünü savunan
• kadının daha çok ev ve çocuk bakımına odaklanmasını öneren

bir yaşam modelini savunuyor.

Bu yaklaşımın özellikle sosyal medya platformlarında estetik bir yaşam tarzı olarak sunulması ise tartışmaları daha da yoğunlaştırıyor.

Kadının toplumsal potansiyeli tartışması

Yahşi, bu akımın bazı çevreler tarafından cazip bir çözüm gibi sunulduğunu ancak bunun toplumsal potansiyel açısından ciddi tartışmalar doğurduğunu ifade ediyor.

Yahşi’ye göre kadınların eğitim, üretim ve toplumsal katkı alanlarından uzaklaştırılması yalnızca bireysel bir tercih meselesi değil; aynı zamanda toplumsal gelişim açısından da önemli bir mesele.

Bu noktada şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Kadın çok fonksiyonel bir zekâ yapısına sahip yaratıcı bir varlıktır. Sahip olduğu potansiyelin sadece ev içi rollerle sınırlandırılması toplumsal açıdan önemli bir kayıptır.”

Yeni toplumsal uzlaşı ihtiyacı

Uzmanlara göre modern toplumlarda kadınların iş hayatındaki varlığı giderek artarken ev içi sorumlulukların paylaşımı konusu da daha fazla tartışılmaya başladı.

Bu nedenle toplumsal yaşamda yeni bir denge ve iş bölümü anlayışına ihtiyaç duyulduğu ifade ediliyor.

Yahşi’ye göre bu süreçte çözüm, kadınların toplumsal hayattan çekilmesi değil; ev içi sorumlulukların daha adil paylaşılması.

Yahşi yazısını şu mesajla tamamlıyor:

“Kadının yaşam düzeninde geri plana atılması yalnızca bireysel bir kayıp değil, toplum açısından da ciddi bir potansiyel kaybıdır.”

Toplumsal dönüşümün merkezinde aile yapısı

Uzmanlara göre günümüz toplumunda aile içi rollerin yeniden tanımlanması, hem kadınların hem erkeklerin daha dengeli bir yaşam kurabilmesi açısından önem taşıyor.

Kadınların eğitim, üretim ve toplumsal katkı alanlarındaki varlığı arttıkça ev içi iş bölümü ve aile içi sorumlulukların paylaşımı konusundaki tartışmaların da devam edeceği öngörülüyor.

Bu tartışmalar, modern toplumun aile yapısını yeniden şekillendiren önemli başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.

Haber Kaynağı:
Dr. Neslihan Yahşi – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı köşe yazısı
Kadınların 3. Vardiyası Yazısını Okumak İçin Tıklayın

Haber Editörü: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
İletişim: opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı GÜNDEM