Ankara – GA Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Ekonomi Haberleri- İş dünyasında verimlilik tartışması artık yalnızca çalışma süresi, personel sayısı veya teknolojik yatırım üzerinden yürümüyor. E-posta trafiği, çevrim içi toplantılar, anlık mesajlaşmalar ve bildirimlerle parçalanan çalışma zamanı da şirketlerin karşı karşıya bulunduğu önemli yönetim sorunlarından biri hâline geliyor.

Microsoft’un 2025 Work Trend Index Annual Report – “The Year the Frontier Firm Is Born” başlıklı araştırması, dijital çalışma düzenindeki bu dönüşümü geniş kapsamlı verilerle ortaya koyuyor.

Microsoft, araştırma kapsamında 31 ülkede 31 bin bilgi çalışanıyla yapılan anketin yanı sıra LinkedIn işgücü piyasası eğilimlerini ve Microsoft 365 sistemlerinden elde edilen trilyonlarca anonimleştirilmiş üretkenlik sinyalini analiz etti.

Yoğun Dijital Trafikte Her İki Dakikada Bir Yeni Temas

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, çalışanların odaklanma süresinin dijital iletişim tarafından ne ölçüde parçalanabildiğini gösteriyor.

Microsoft 365 telemetri verilerine göre iletişim/ping hacmi en yüksek yüzde 20’lik kullanıcı grubunda, sekiz saatlik temel çalışma süresi esas alındığında toplantı daveti, e-posta veya sohbet kaynaklı yeni bir temasın ortalama iki dakikada bir gerçekleşebildiği hesaplandı.

Microsoft, çalışma saatlerinin dışındaki etkinlikler de hesaba katıldığında aynı yüksek iletişim yoğunluğundaki kullanıcılar açısından günlük toplam temas sayısının 275’e ulaşabildiğini bildiriyor.

Burada iki göstergenin birbirinden ayrılması gerekiyor: “iki dakikada bir” verisi sekiz saatlik iş günündeki ortalama temas aralığını, “275 temas” ise 24 saatlik zaman dilimi üzerinden hesaplanan günlük toplamı ifade ediyor.

İNFOGRAFİK 1 | DİJİTAL İŞ GÜNÜNÜN ANATOMİSİ

Asıl Sorun Mesaj Sayısı Değil, Çalışmanın Parçalanması

Ortaya çıkan tablo yalnızca çalışanların çok fazla e-posta aldığı anlamına gelmiyor.

Ekonomik açıdan daha önemli sorun, iş gününün çok sayıda küçük çalışma dilimine bölünmesi.

Bir çalışanın rapor hazırlarken toplantıya geçmesi, toplantı sonrasında e-postalara dönmesi, ardından anlık mesajlara cevap vermesi ve yeniden asıl görevine odaklanmaya çalışması, çalışma süresinin önemli bölümünü koordinasyon ve görevler arası geçişlerle doldurabiliyor.

Microsoft’un verileri doğrudan “iki dakikada bir verimlilik kaybı yaşanıyor” sonucunu ortaya koymuyor. Telemetri, iletişim ve temas sıklığını ölçüyor. Ancak araştırma sonuçları, yoğun dijital iletişimin odaklanmış çalışma zamanını parçalayabilecek önemli bir iş organizasyonu sorunu hâline geldiğini gösteriyor.

Şirketler Daha Fazla Verimlilik İstiyor, Çalışanların Kapasitesi Zorlanıyor

Raporun ekonomi ve insan kaynakları yönetimi açısından en önemli bulgularından biri de Microsoft’un “capacity gap – kapasite açığı” olarak tanımladığı tablo.

Araştırmaya göre yöneticilerin yüzde 53’ü, işletmelerinin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için çalışanların üretkenliğinin artırılması gerektiğini düşünüyor.

Buna karşılık çalışanlar ve yöneticiler birlikte değerlendirildiğinde küresel işgücünün yüzde 80’i, işlerini yapmak için yeterli zaman veya enerjiye sahip olmadığını ifade ediyor.

Bu iki veri yan yana getirildiğinde şirketlerin karşı karşıya bulunduğu temel yönetim ikilemi ortaya çıkıyor:

İşletmeler daha fazla çıktı beklerken insan kapasitesinin zaman ve enerji sınırları giderek daha görünür hâle geliyor.  

İNFOGRAFİK 2 | İŞ DÜNYASINDA “KAPASİTE AÇIĞI” 

Verimlilik Tartışmasının Yeni Başlığı: “Daha Fazla Çalışmak” Değil, “İşi Yeniden Tasarlamak”

Microsoft’un araştırması, şirketlerin sorunu yalnızca çalışanlardan daha fazla performans talep ederek çözmesinin sürdürülebilir olmayabileceğine işaret ediyor.

Rapora göre iş dünyasında asıl dönüşüm;

hangi işin insan tarafından yapılacağı, hangi işin otomatikleştirileceği, hangi toplantının gerçekten gerekli olduğu, hangi iletişimin eş zamanlı yapılması gerektiği ve yapay zekâ sistemlerinin rutin iş yükünü ne ölçüde üstlenebileceği soruları etrafında şekilleniyor.

Bu nedenle üretkenliğin yeni dönemde yalnızca “çalışanın performansı” olarak değerlendirilmesi yerine, iş akışlarının ve organizasyon tasarımının verimliliği açısından ele alınması önem kazanıyor.

Yapay Zekâ “Dijital İşgücü” Olarak Yönetim Gündeminde

Microsoft’un raporunda şirketlerin oluşan kapasite açığını kapatmak için yapay zekâya yöneldiği de görülüyor.

Yöneticilerin yüzde 82’si önümüzdeki 12–18 ay içinde yapay zekâ ajanlarının “dijital ekip üyesi” olarak işgücü kapasitesini genişletmek amacıyla kullanılabileceğine güvendiklerini belirtiyor.

İşgücü stratejilerinde ise yapay zekâ eğitimi ilk sırada bulunuyor. Yöneticilerin yüzde 47’si mevcut çalışanların yapay zekâ becerilerinin geliştirilmesini, yüzde 45’i çalışan sayısını koruyarak yapay zekâyı dijital işgücü biçiminde kullanmayı değerlendiriyor.

Buna karşılık yüzde 33’lük bir kesim çalışan sayısının azaltılmasını da seçenekleri arasında tutuyor. Aynı araştırmaya göre yöneticilerin yüzde 78’i gelecekte yapay zekâya özgü yeni pozisyonlar için işe alım yapmayı değerlendiriyor.

Bu tablo, yapay zekânın işgücü piyasası üzerindeki etkisinin yalnızca “iş kaybı” ekseninde değerlendirilemeyeceğini; aynı anda otomasyon, beceri dönüşümü, yeni meslekler ve organizasyonel yeniden yapılanma süreçlerinin yaşanabileceğini gösteriyor.

Toplantı Ekonomisi De Yeniden Sorgulanıyor

Araştırmanın bir diğer çarpıcı bulgusuna göre toplantıların yüzde 60’ı plansız veya ad hoc biçimde gerçekleşiyor.

Toplantıdan hemen önceki son 10 dakikada PowerPoint üzerindeki düzenleme faaliyetlerinin yüzde 122 artması da çalışanların işlerini son dakikaya kadar yetiştirmeye çalıştığını gösteren önemli bir dijital davranış göstergesi olarak öne çıkıyor.

Üstelik dijital iş günü saat 17.00’de sona ermiyor.

Standart 09.00–17.00 çalışma saatleri dışında gönderilen sohbet mesajları yıllık yüzde 15 artarken, Microsoft kullanıcı başına ortalama 58 mesajın çalışma saatleri öncesinde veya sonrasında geldiğini belirtiyor.

Saat 20.00’den sonra başlayan toplantılar ise yıllık yüzde 16 artmış durumda. Toplantıların yüzde 30’u artık birden fazla saat dilimindeki katılımcıları içeriyor.

Ekonomide Görünmeyen Maliyet: Dikkat Yönetimi

Veriler, bilgi ekonomisinde şirketlerin yalnızca sermayeyi, teknolojiyi ve insan kaynağını değil, çalışanların dikkat kapasitesini de yönetmek zorunda olduğuna işaret ediyor.

Geleceğin verimli işletmesi yalnızca daha fazla dijital araç kullanan şirket olmayabilir.

Asıl rekabet avantajı;

gereksiz toplantıları azaltabilen, bildirim ve iletişim kanallarını rasyonelleştirebilen, çalışanlara kesintisiz odaklanma zamanı sağlayabilen, yapay zekâyı rutin iş yükünü azaltacak şekilde konumlandırabilen ve insan emeğini daha yüksek katma değerli görevlere yönlendirebilen organizasyonlarda ortaya çıkabilir.

Bu açıdan Microsoft’un verileri iş dünyasına önemli bir soru yöneltiyor:

Teknoloji çalışanların işini kolaylaştırıyor mu, yoksa çalışanların gününü daha fazla parçaya mı bölüyor?

Yanıt, önümüzdeki dönemde yalnızca çalışan memnuniyetini değil; şirketlerin verimliliğini, maliyet yapısını, yetenek yönetimini ve rekabet gücünü de doğrudan ilgilendirecek.

Türkiye Açısından Nasıl Okunmalı?

Araştırmanın metodolojisinde önemli bir sınırlılık bulunuyor. Microsoft’un 31 ülkede gerçekleştirdiği Work Trend Index anketinin ülke listesinde Türkiye yer almıyor. Ayrıca Microsoft 365 telemetri verileri Avrupa Birliği ve eğitim müşterilerini kapsam dışında bırakıyor.

Bu nedenle söz konusu oranların “Türkiye’de çalışanların yüzde şu kadarı” şeklinde yorumlanması doğru değil.

Bununla birlikte uzaktan ve hibrit çalışma, çevrim içi toplantılar, kurumsal mesajlaşma sistemleri, e-posta yoğunluğu ve üretken yapay zekâ kullanımı Türkiye’deki işletmeler açısından da giderek daha önemli yönetim başlıkları hâline geldiği için rapor, Türk iş dünyasının kendi çalışma süreçlerini değerlendirmesi açısından güçlü bir uluslararası gösterge niteliği taşıyor.

Araştırmanın Metodolojisi

Microsoft’un 2025 Work Trend Index çalışmasının anket bölümü, Edelman Data x Intelligence tarafından 6 Şubat–24 Mart 2025 tarihleri arasında 31 pazarda 31 bin tam zamanlı çalışan veya serbest çalışan bilgi çalışanıyla gerçekleştirildi.

Microsoft 365 telemetri analizinde ise 15 Şubat 2025’e kadar elde edilen anonimleştirilmiş ve toplulaştırılmış üretkenlik sinyalleri kullanıldı. “İki dakikada bir temas” göstergesi, alınan iletişim/ping miktarı bakımından kullanıcıların en yoğun yüzde 20’lik bölümüne dayanıyor.

Kaynaklar

Microsoft WorkLab – 2025 Work Trend Index Annual Report: “The Year the Frontier Firm Is Born”

Microsoft Official Blog – The 2025 Annual Work Trend Index: The Frontier Firm is born

Microsoft WorkLab – Breaking Down the Infinite Workday