20 Ekim 2026 Salı | Gazete Ankara Özel Söyleşi – 1. Bölüm

Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Eğitim Haberleri- Dijitalleşmenin bilgiye erişimi kolaylaştırdığı, öğrencilerin yoğun sınav temposuyla karşı karşıya kaldığı ve yapay zekânın öğrenme süreçlerini yeniden şekillendirdiği günümüzde, okuma ve anlama becerileri eğitim dünyasının önemli gündem başlıkları arasında yer alıyor.

1984 yılından bu yana dil ve kültür öğretimi alanında faaliyet gösteren Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER), geleneksel dil eğitiminin yanında değişen öğrenme ihtiyaçlarına yönelik çalışmalarını sürdürüyor. Merkez bünyesinde uygulanan OKUMAKS – Anlayarak Hızlı Okuma Programı, okuma hızının yanı sıra dikkat, odaklanma, anlama ve paragraf çözüm stratejilerini birlikte ele alıyor.

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı olarak TÖMER Müdürü Prof. Dr. Timur Gültekin ile gerçekleştirdiğimiz kapsamlı özel söyleşide, programın ortaya çıkışından pedagojik yaklaşımına, farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarından sınav başarısına kadar birçok konuyu ele aldık.

Üç bölüm hâlinde yayımlayacağımız özel söyleşimizin ilk bölümünde, OKUMAKS’ın hangi ihtiyaçtan doğduğunu, klasik hızlı okuma programlarından nasıl ayrıldığını ve öğrencilere neler kazandırmayı hedeflediğini Prof. Dr. Timur Gültekin'in değerlendirmeleriyle okuyucularımızın dikkatine sunuyoruz.

GAZETE ANKARA SORUYOR, PROF. DR. TİMUR GÜLTEKİN YANITLIYOR

“TÖMER’in 40 yılı aşkın birikimini yeni ihtiyaçlarla buluşturmak durumundayız”

GA – Gazete Ankara: Sayın Hocam, Ankara Üniversitesi TÖMER Türkiye’nin en köklü dil eğitim kurumlarından biri. Bu kurumsal vizyon içerisinde OKUMAKS gibi anlayarak hızlı okumaya odaklanan yenilikçi bir eğitim programının geliştirilmesi ve uygulanması fikri nasıl ortaya çıktı?

Ankara Üniversitesi TÖMER Müdürü Prof. Dr. Timur Gültekin – TÖMER’in temel özelliği, geleneğe sahip çıkarken değişen eğitim ihtiyaçlarını da yakından takip eden bir kurum olmasıdır. Ankara Üniversitesi TÖMER 1984 yılından bu yana dil ve kültür öğretimi alanında faaliyet gösteriyor. Dolayısıyla 40 yılı aşan bir kurumsal hafızadan söz ediyoruz. Bugün artık mesele yalnızca bir dili öğretmek veya kelime bilgisi kazandırmak değil; bireyin karşılaştığı bilgiyi nasıl okuyacağı, nasıl anlayacağı, nasıl değerlendireceği ve nasıl kullanacağı da eğitim sürecinin bir parçası hâline gelmiş durumda.

OKUMAKS’ı da esasen bu değişimin bir sonucu olarak değerlendirmek gerekir. Çünkü çağımızda insanlar eskisinden çok daha fazla metinle karşılaşıyor. Öğrenciler sınavlarda uzun paragrafları çözmeye çalışıyor; akademisyenler yüzlerce sayfalık literatürü takip ediyor; yöneticiler raporlar, mevzuat ve yazışmalar arasında çalışıyor; sıradan bir vatandaş dahi gün içinde çok yoğun bir dijital bilgi akışıyla karşı karşıya kalıyor.

Böyle bir dünyada okuma hızının tek başına artırılması yeterli değildir. Asıl ihtiyaç; hız, anlama, dikkat, odaklanma ve bilgiyi seçebilme becerisinin birlikte geliştirilmesidir.

TÖMER’in OKUMAKS ile oluşturduğu yaklaşımı bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Kurumsal deneyimimizi, yeni nesil eğitim teknolojileri ve bilişsel beceri geliştirme yöntemleriyle buluşturmak istiyoruz.

“Yoğun ilginin arkasında gerçek bir ihtiyaç var”

GA – Gazete Ankara: Program kısa süre içerisinde önemli bir ilgi gördü. Bu talebi neye bağlıyorsunuz?

Prof. Dr. Timur Gültekin – Kanaatimce burada yapay bir talep değil, çok gerçek bir ihtiyaç söz konusu.

Bugün öğrenciden akademisyene, kamu çalışanından yöneticiye kadar hemen herkes aynı cümleyi farklı biçimlerde söylüyor: “Okumam gereken çok şey var ama zamanım yetmiyor.”

Bir başka problem de dikkat. İnsanlar bir metnin başına oturuyor fakat birkaç dakika sonra başka bir uyarana geçebiliyor. Telefon, mesaj, sosyal medya, video içerikleri ve bildirimler sürekli olarak dikkatimizi bölüyor.

Dolayısıyla iki temel sorunla karşı karşıyayız: zaman baskısı ve dikkat parçalanması.

OKUMAKS’ın ilgi görmesinin nedenlerinden birinin, bu iki probleme aynı anda cevap vermeye çalışması olduğunu düşünüyorum.

Programın ana temel yapısında görsel dikkat, seçici dikkat, okuma-anlama, göz tarama, paragraf çözüm stratejileri gibi farklı bileşenler yer alıyor. Eğitim 21 saatlik, ortalama üç haftalık bir model içerisinde yürütülüyor; ayrıca kursiyerlere dijital sistem üzerinden bir yıl süreyle çalışma imkânı sağlanıyor. Bu durum eğitimi kısa süreli bir kurs olmaktan çıkarıp bir gelişim sürecine dönüştürüyor.

“Hız uğruna anlamayı kaybediyorsanız doğru bir okuma gerçekleştirmiyorsunuz”

GA – Gazete Ankara: OKUMAKS'ı klasik hızlı okuma kurslarından ayıran temel yaklaşım nedir?

Prof. Dr. Timur Gültekin – Burada çok önemli bir kavramsal ayrım yapmak gerekiyor.

Hızlı okuma denildiğinde bazen yalnızca “dakikada kaç kelime okuyorsunuz?” sorusuna indirgenen bir anlayış ortaya çıkıyor. Oysa okumanın amacı kelimelerin üzerinden mümkün olduğunca hızlı geçmek değildir.

Okumanın amacı anlamaktır.

Eğer çok hızlı okuyorsunuz fakat metnin ana düşüncesini, gerekçelerini, kavramlar arasındaki ilişkileri veya yazarın ne söylediğini kavrayamıyorsanız ortada sağlıklı bir okuma performansı yoktur.

Bilimsel literatürde de hız ile anlama arasında doğal bir denge bulunduğu vurgulanıyor. Hız artırılırken anlamanın korunması gerekiyor; aksi durumda okuma, yüzeysel bir taramaya dönüşebiliyor.

Dolayısıyla bizim üzerinde durmamız gereken kavram belki de yalnızca “hızlı okuma” değil, “etkin ve anlayarak okuma” olmalıdır.

OKUMAKS’ın yaklaşımında da hız; dikkat, odaklanma, kavrama ve bilgiyi işleme süreçleriyle birlikte ele alınıyor.

“Okuma, gözün değil beynin yaptığı bir faaliyettir”

GA – Gazete Ankara: Programın bilimsel ve pedagojik altyapısında hangi unsurlar öne çıkıyor?

Prof. Dr. Timur Gültekin – Okuma ilk bakışta görsel bir faaliyet gibi görünse de gerçekte çok karmaşık bir bilişsel süreçtir.

Göz metni görür; fakat anlamı üreten beyindir.

Okurken dikkat ediyoruz, seçiyoruz, önceki bilgilerimizle ilişki kuruyoruz, önemli ve önemsiz bilgiyi ayırıyoruz, çıkarım yapıyoruz ve belleğimizde çeşitli bağlantılar oluşturuyoruz.

Bu nedenle iyi bir okuma eğitiminin yalnızca göz hareketlerini hızlandırması yeterli değildir.

TÖMER'in programında görsel dikkat, seçici dikkat, okuma-anlama, göz tarama hızı ve paragraf çözüm stratejilerinin birlikte ele alınması bu açıdan önem taşıyor.

Burada hedef, kişiye tek bir mekanik yöntem öğretmek değil; bireyin kendi okuma davranışının farkına varmasını sağlamaktır.

Çünkü nitelikli okuyucu gerektiğinde hızlanır, gerektiğinde yavaşlar.

Bir romanla bir hukuk metnini, bir bilimsel makaleyle gazete haberini veya bir sınav sorusuyla şiiri aynı hız ve yöntemle okuyamazsınız.

Esas beceri, okuma hızını metnin niteliğine ve amaca göre yönetebilmektir.

“Her yaşın ihtiyacı farklıdır”

GA – Gazete Ankara: Programın her yaş grubuna hitap edebilmesi nasıl mümkün oluyor?

Prof. Dr. Timur Gültekin – Bir ilkokul öğrencisiyle üniversite öğrencisinin veya elli yaşındaki bir yöneticinin okuma ihtiyacını aynı kabul edemeyiz.

Çocuklarda öncelikle doğru okuma alışkanlığı, dikkat ve metni anlamlandırma önemlidir.

Ortaokul ve lise döneminde buna sınav temposu, paragraf çözme, zaman kullanımı ve akademik okuma eklenir.

Üniversite döneminde öğrenci artık ders kitabı, akademik makale, rapor ve araştırma metinleriyle karşılaşır.

Yetişkinlerde ise mesleki belgeler, raporlar, mevzuat, kitaplar ve sürekli güncellenen dijital içerikler gündeme gelir.

Bu nedenle eğitimde tek tip yaklaşım yerine bireyin seviyesi, yaşı ve ihtiyacı dikkate alınmalıdır.

OKUMAKS'ın seviyeye ve hedefe göre kişiselleştirilmiş çalışma anlayışı burada önem kazanıyor.

“Sınavlarda mesele sadece bilgiyi bilmek değildir”

GA – Gazete Ankara: Öğrenciler açısından program nasıl bir katkı sağlayabilir?

Prof. Dr. Timur Gültekin – Türkiye’de sınav sisteminin önemli bir bölümü artık metni yorumlama becerisine dayanıyor.

Öğrenci bazen bilgiyi biliyor fakat soruyu geç okuduğu veya yanlış yorumladığı için başarısız olabiliyor.

Dolayısıyla sınav başarısı sadece bilgi miktarıyla açıklanamaz.

Bilgiyi okuyabilmek, sorunun ne istediğini doğru anlamak ve zamanı yönetebilmek de başarı bileşenidir.

LGS, YKS veya ALES gibi sınavlarda uzun paragraflar ve yorum gerektiren sorular öğrencilerin karşısına çıkıyor. TÖMER'in OKUMAKS programının hedef grupları arasında bu sınavlara hazırlanan öğrenciler de bulunuyor.

Ancak burada önemli bir uyarı yapmak isterim: Hiçbir yöntem tek başına akademik başarının garantisi değildir.

Okuma becerisinin geliştirilmesi; düzenli çalışma, alan bilgisi, motivasyon, uyku, psikolojik durum ve eğitim ortamı gibi birçok unsurla birlikte değerlendirilmelidir.

ÖZEL SÖYLEŞİ YARIN DEVAM EDİYOR

Gazete Ankara'nın Prof. Dr. Timur Gültekin ile gerçekleştirdiği özel söyleşinin 21 Ekim 2026 Çarşamba günü yayımlanacak ikinci bölümünde, dijitalleşmenin okuma alışkanlıklarına etkisini, dikkat dağınıklığını, bilgi kirliliğini ve eleştirel okumanın eğitim açısından önemini ele alacağız.

“Dijital Çağda Okuma Kültürü: Dikkat, Anlama ve Eleştirel Düşünme Neden Önemli?” başlıklı ikinci bölümde, okuma becerilerinin yalnızca öğrenciler için değil, akademisyenler, yöneticiler ve çalışma hayatındaki bireyler için de taşıdığı öneme odaklanacağız.

Gazete Ankara'dan not

Ankara Üniversitesi TÖMER'in resmî tanıtımına göre OKUMAKS; görsel dikkat, seçici dikkat, okuma-anlama, göz tarama ve paragraf çözüm stratejilerini kapsayan, toplam 21 saatlik ve üç buçuk haftalık bir eğitim programıdır. Kursiyerlere, eğitim sonrasında da çalışmalarını sürdürebilmeleri için bir yıl süreyle dijital programa erişim sağlanması öngörülmektedir.

TÖMER ayrıca 10 Eylül 2026 tarihli duyurusunda, Dil Öğrenim/Hazırlık Merkezleri Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (DÖDAK) tarafından beş yıl süreyle akredite edildiğini açıklamıştır.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

Ankara Üniversitesi TÖMER: https://tomer.ankara.edu.tr/

TÖMER – OKUMAKS Anlayarak Hızlı Okuma Programı: https://tomer.ankara.edu.tr/okumaks-hizli-okuma/

TÖMER – DÖDAK Tam Akreditasyon Duyurusu: https://tomer.ankara.edu.tr/2026/09/10/ankara-universitesi-tomere-dodak-tarafindan-tam-akreditasyon/

TÖMER – Yönetim ve Prof. Dr. Timur Gültekin: https://tomer.ankara.edu.tr/yonetim/

Söyleşi: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Öğretim Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Köşe Yazarı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı
Türkiye'nin kalbi Ankara'nın sesi