Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Sağlık Haberleri- Sağlıklı bir hayat yalnızca hastalık ortaya çıktığında tedavi görmekle değil, hastalıkların oluşmasını önleyebilecek alışkanlıkların günlük yaşamın bir parçası hâline getirilmesiyle mümkün oluyor.

Sağlık Bakanlığı tarafından 3–9 Eylül Halk Sağlığı Haftası dolayısıyla hazırlanan bilgilendirme görsellerinde, “Sağlıklı beslen, hareket et, mutlu yaşa” yaklaşımı öne çıkarıldı. Paylaşımlarda vatandaşlara; besin çeşitliliğini artırmaları, aşırı şeker, tuz ve doymuş yağ tüketimini sınırlandırmaları, hareketli bir yaşam sürmeleri ve kronik hastalık taramalarını ihmal etmemeleri tavsiye edildi.

Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 8 Eylül tarihli paylaşımında da sağlıklı yaşam için dengeli ve çeşitli beslenmenin alışkanlık hâline getirilmesi gerektiği belirtildi.

Sağlıklı yaşamın başlangıç noktası: Doğru bilgi

Sağlıklı yaşam konusunda çok sayıda tavsiyeyle karşılaşılması, hangi bilginin uygulanabilir ve güvenilir olduğu konusunda karışıklığa yol açabiliyor. Sağlık Bakanlığının paylaşımında günlük hayata kolaylıkla uyarlanabilecek dört temel öneriye yer verildi:

• Sebze ve meyvelere sofrada daha fazla yer verilmesi,
• Şeker, tuz ve doymuş yağ tüketiminin sınırlandırılması,
• Sağlıklı pişirme yöntemlerinin tercih edilmesi,
• Yeterli ve dengeli beslenmeye özen gösterilmesi.

Vatandaşların beslenme programlarını yalnızca sosyal medyada karşılaştıkları önerilere göre değil; yaşları, sağlık durumları, kullandıkları ilaçlar ve mevcut hastalıkları dikkate alınarak sağlık profesyonelleriyle birlikte belirlemeleri önem taşıyor.

Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 8 Eylül tarihli sosyal medya paylaşımı
Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, vatandaşlara dengeli ve çeşitli beslenmeyi günlük yaşamın bir parçası hâline getirme çağrısında bulundu.
Kaynak: Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü

1. Besin çeşitliliği dengeli beslenmenin temelini oluşturuyor

Sağlıklı beslenme, tek bir gıdayı tamamen hayatın merkezine almak ya da bazı besinleri kontrolsüz biçimde beslenmeden çıkarmak anlamına gelmiyor. Asıl hedef, kişinin gereksinimlerine uygun bir beslenme düzeni içinde farklı besin gruplarına yeterli ve dengeli biçimde yer verilmesi.

Bakanlığın bilgilendirme görselinde besin çeşitliliğinin sağlanması, posa içeriği yüksek sebze ve meyvelerin tercih edilmesi, şeker, tuz ve doymuş yağ tüketiminin sınırlandırılması ve sağlıklı pişirme yöntemlerinin kullanılması öneriliyor.

Haşlama, fırınlama ve buharda pişirme gibi yöntemler; aşırı yağ kullanımına dayanan uygulamalara göre daha sağlıklı seçenekler arasında gösteriliyor. Ancak herkes için tek tip bir beslenme programı bulunmadığından; çocukların, yaşlıların, gebelerin, kronik hastalığı bulunanların ve düzenli ilaç kullananların kişisel öneri almak üzere sağlık profesyonellerine başvurması gerekiyor.

Sağlıklı beslenme için dört temel öneri
Sağlık Bakanlığı; besin çeşitliliğinin sağlanmasını, posa içeriği yüksek besinlerin tercih edilmesini ve aşırı şeker, tuz ve doymuş yağ tüketiminin sınırlandırılmasını öneriyor.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

2. Hareketli yaşam için spor salonu şart değil

Fiziksel aktivitenin artırılması için mutlaka yoğun bir egzersiz programına başlanması gerekmiyor. Günlük yaşam içinde yapılacak küçük fakat sürdürülebilir değişiklikler, hareketsiz geçirilen sürenin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.

Sağlık Bakanlığı bu kapsamda;

• Asansör yerine merdiven kullanılmasını,
• Kısa mesafelerde yürüyüşün tercih edilmesini,
• Gün içinde kısa egzersiz molaları verilmesini,
• Kişinin keyif aldığı fiziksel aktivitelere zaman ayırmasını öneriyor.

Yaşa, fiziksel kapasiteye ve sağlık durumuna uygun biçimde planlanan hareketli yaşam; kilo kontrolünün desteklenmesi, kas ve kemik sağlığının korunması ve yaşam kalitesinin geliştirilmesi bakımından önem taşıyor.

Kalp-damar, solunum veya kas-iskelet sistemi hastalığı bulunanlar ile uzun süredir hareketsiz yaşayan kişilerin yeni ve yoğun bir egzersiz programına başlamadan önce sağlık profesyoneline danışması gerekiyor.

Günlük hayatın içine hareket katın
Kısa mesafelerde yürümek, merdiven kullanmak ve gün içinde egzersiz molaları vermek, hareketli yaşamın sürdürülebilir adımları arasında bulunuyor.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

3. Obeziteyle mücadele yasaklarla değil, sürdürülebilir alışkanlıklarla yürütülmeli

Obezite yalnızca estetik bir konu veya irade meselesi olarak değerlendirilemez. Beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, uyku düzeni, bazı hastalıklar, kullanılan ilaçlar, çevresel koşullar ve psikososyal etkenler kilo yönetimini etkileyebilir.

Bakanlığın obeziteyle mücadeleye yönelik önerileri arasında porsiyonların küçültülmesi, öğün saatlerinin düzenlenmesi, sağlıklı besinlerin tercih edilmesi ve şekerli içeceklerin yerine su tüketilmesi bulunuyor.

Kilo yönetiminde kısa sürede sonuç vadeden kontrolsüz diyetler yerine, kişinin sağlık durumu ve gereksinimleri doğrultusunda sürdürülebilir bir program oluşturulması gerekiyor. Amaç yalnızca tartıdaki sayıyı azaltmak değil; sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve düzenli izlemi birlikte yürütebilecek bir yaşam düzeni kurmak olmalı.

Obeziteyle mücadelede günlük alışkanlıkların önemi
Porsiyon kontrolü, düzenli öğünler, sağlıklı besin seçimi ve şekerli içecekler yerine su tüketilmesi, Bakanlığın öne çıkardığı öneriler arasında yer alıyor.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

Üç temel adım aynı hedefte birleşiyor

Paylaşımlarda yer alan öneriler üç ana başlıkta bir araya geliyor:

1. Yeterli ve dengeli beslenmek,
2. Günlük yaşamda fiziksel aktiviteyi artırmak,
3. Sağlık kontrolleri ile taramaları aksatmamak.

Bu üç başlık birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı niteliğinde. Yalnızca beslenmeye dikkat etmek fakat günün büyük bölümünü hareketsiz geçirmek ya da egzersiz yaptığı hâlde sağlık kontrollerini sürekli ertelemek, koruyucu sağlık yaklaşımının eksik kalmasına neden olabilir.

Sağlıklı yaşam, kısa süreli kampanyalardan çok, günlük hayatta sürdürülebilen küçük ve gerçekçi kararlarla güçleniyor.

Bedenini dinle, harekete geç
“Sağlıklı beslen, hareket et, mutlu yaşa” mesajıyla beslenme, fiziksel aktivite ve koruyucu sağlık hizmetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

Sağlıklı Hayat Merkezlerinde ücretsiz danışmanlık hizmeti

Sağlık Bakanlığının bilgilendirmesine göre vatandaşlar, kendilerine özel beslenme ve diyetetik hizmetleri ile fiziksel aktivite danışmanlığından yararlanmak üzere Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurabiliyor.

Bu merkezlerde sunulabilen hizmetler arasında beslenme danışmanlığı, kronik hastalıklar ve fiziksel aktivite danışmanlığı, psikososyal destek, sigara bırakma danışmanlığı, kadın ve üreme sağlığı hizmetleri ile kanser tarama ve eğitim çalışmaları bulunuyor. Merkezlerin hizmet kapsamı ve birimleri yerel imkânlara göre değişebiliyor. Sağlıklı Hayat Merkezleri hakkında ayrıntılı bilgiye Bakanlığın resmî sayfasından ulaşılabiliyor.

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü de Sağlıklı Hayat Merkezlerinde sağlıklı beslenme danışmanlığı, fiziksel aktivite ve egzersiz programları ile farklı koruyucu sağlık hizmetlerinin sunulduğunu belirtiyor. Ankara’daki Sağlıklı Hayat Merkezleri hakkında bilgi kurumun resmî internet sitesinden edinilebiliyor.

Kronik hastalıkların takibi aile hekiminden başlıyor

Diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları ve obezite gibi kronik sağlık sorunları uzun süre belirgin bir şikâyet oluşturmadan ilerleyebilir. Bu nedenle kişinin herhangi bir yakınması olmasa bile yaşına, cinsiyetine, aile öyküsüne ve risk durumuna uygun koruyucu sağlık kontrollerini yaptırması önem taşıyor.

Aile sağlığı merkezlerinde kronik hastalıklara yönelik risk değerlendirmeleri, taramalar, izlemler ve gerekli durumlarda ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirme yapılabiliyor. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü de aile sağlığı merkezlerinde kanser ve kronik hastalıklar dâhil farklı yaş ve risk gruplarına yönelik izlem ve tarama hizmetleri yürütüldüğünü bildiriyor. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü

Düzenli kontrol, her hastalığın mutlaka önleneceği anlamına gelmese de risklerin belirlenmesine, bazı hastalıkların erken dönemde fark edilmesine ve mevcut hastalıkların daha düzenli izlenmesine yardımcı olabilir.

Sağlıkla yaş al, sağlıklı kal
Kronik hastalık tarama ve izlemleri için vatandaşların kayıtlı oldukları aile hekimliği birimine başvurabilecekleri hatırlatıldı. 

Sağlıklı yaşam kişiye özel planlanmalı

Genel sağlık önerileri toplumun bilinçlendirilmesi açısından yol gösterici olmakla birlikte, tıbbi değerlendirme veya kişiye özel tedavinin yerini tutmuyor. Kronik hastalığı bulunanların, düzenli ilaç kullananların, gebelerin, çocukların, yaşlıların veya özel beslenme gereksinimi olanların sağlık planlarını hekim, diyetisyen ya da ilgili sağlık profesyoneliyle birlikte oluşturması gerekiyor.

Halk Sağlığı Haftası kapsamında verilen mesajın özü ise açık: Sağlıklı beslenmek, hareketi günlük yaşamın içine katmak ve koruyucu sağlık kontrollerini ertelememek, sağlıklı yaş alma hedefinin birbirini tamamlayan üç temel adımını oluşturuyor.

Yararlanılan resmî kaynaklar: T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü.