"Sosyal Jet Lag" Beyin Bağlantılarını Bozuyor

Özellikle gençler arasında yaygın olan biyolojik saat ile sosyal saat arasındaki uyumsuzluk, nörolojik açıdan ciddi riskler barındırıyor. Prof. Dr. Önal, bu durumu "sosyal jet lag" olarak tanımlayarak şu risklere dikkat çekti:

• Beyin Temizliği: Uyku sırasında beyin sıvı dinamikleri değişerek, lenfatik sistem üzerinden metabolik atıklar uzaklaştırılır. Kalitesiz uyku, bu "çöp toplama" işlemini durdurur.

• Hafıza ve Kaygı: Uyku bölünmesi, hafıza merkezi olan amigdala ile beynin ön kısmı arasındaki bağlantıyı zayıflatarak huzursuzluk ve kaygı bozukluklarına yol açar.

• Demans Riski: Sağlıklı bir uyku örüntüsü, beyni yapısal olarak koruyarak uzun vadede demans (bunama) riskini azaltır.

Gizli Tehlike: Uyku Apnesi ve Narkolepsi

Gündüzleri aşırı uykulu olma hali ve sabahları yaşanan baş ağrıları, ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabilir. Uzmanlar şu belirtilere karşı vatandaşları uyarıyor:

"Eğer sabahları baş ağrısıyla uyanıyor, gece sık sık tuvalete kalkıyor ve horluyorsanız; bu durum sadece yorgunluk değil, 'uyku apnesi' olabilir. Bazı hastalar doktora sadece unutkanlık şikayetiyle gelse de temel sebep kalitesiz uykudur."

Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Belirtiler:

• REM Bozukluğu: Rüyada şiddetli hareket etme, bağırma veya yanındakine zarar verme.

• Uyku Paralizisi: Halk arasında karabasan olarak bilinen, uyanıkken hareket edememe hali (narkolepsi spektrumu).

• Gece Epilepsisi: Dil ısırma ve derin uyku haliyle seyreden istemsiz hareketler.

İyi Uykunun Dört Temel Bileşeni

Prof. Dr. M. Zülküf Önal, iyi bir uykunun sadece kaç saat yatakta kalındığıyla ölçülemeyeceğini belirtti. Sağlıklı bir "sağlık yatırımı" için şu dört kriterin bir arada olması gerekiyor:

1. Süre: Vücudun ihtiyacı olan toplam zaman.

2. Süreklilik: Uykunun bölünmeden devam etmesi.

3. Zamanlama: Biyolojik saate uygun saatlerde uyunması.

4. Gündüz İşlevselliği: Ertesi gün kişinin kendini ne kadar zinde hissettiği.

Kaynak: İHA
Haber Editörü: Hasan Mutlu
E-posta: bilgi@gazeteankara.com.tr
WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı SAĞLIK