Suriye’de bir tesis, küresel bir dosya

Lafarge’ın Suriye’nin kuzeyinde, Ayn el-Arab yakınlarında kurduğu çimento fabrikası, 2011’de başlayan iç savaşın ardından yalnızca ticari bir yatırım olmaktan çıktı. Uluslararası yargı dosyalarına göre şirket, 2012–2014 yılları arasında tesisi faal tutabilmek için bölgedeki silahlı yapılarla temas kurdu; bu temasların para ödemeleri ve ekonomik menfaatler yoluyla gerçekleştiği iddia edildi.

Bu iddialar, zamanla “ticari risk yönetimi” tartışmasının ötesine geçerek uluslararası terörün finansmanı suçlamalarına dönüştü.

ABD’de suç kabulü: Dosyanın en somut ayağı

Dosyanın hukuken en net bölümü, ABD Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen soruşturma sonucunda ortaya çıktı. Lafarge ve Suriye’deki iştiraki, IŞİD ve El Nusra gibi yabancı terör örgütlerine maddi destek sağlamak amacıyla komplo kurduklarını kabul etti.

Şirket, bu kapsamda 778 milyon dolar tutarında ceza ve el koyma paketini kabul ederek ABD makamlarıyla uzlaşmaya gitti. Bu gelişme, Lafarge dosyasının yalnızca “iddia” düzeyinde olmadığını, bazı suçlamaların şirket tarafından resmen kabul edildiğini ortaya koydu.

Fransa’da yargı süreci: Terörün finansmanından insanlığa karşı suçlara

Fransa’da süreç, eski çalışanların ve bazı sivil toplum kuruluşlarının 2016 yılında yaptığı suç duyurularıyla başladı. Dosya, yıllar içinde Fransa yargısının en üst merciine kadar taşındı.

Fransa Yargıtayı (Cour de cassation), 7 Eylül 2021 tarihli kararıyla Lafarge hakkında “insanlığa karşı suçlara iştirak” suçlamasının yeniden değerlendirilmesinin önünü açtı. Bu karar, şirketler açısından uluslararası ceza hukuku bakımından emsal niteliğinde bir dönüm noktası olarak kayda geçti.

Paris Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Lafarge ve bazı eski üst düzey yöneticiler;

• Terörün finansmanı
• Uluslararası yaptırımların ihlali
• İnsanlığa karşı suçlara iştirak

suçlamalarıyla yargılandı. Mahkemenin kararını Nisan 2026 tarihinde açıklaması bekleniyor.

Türkiye boyutu: Güvenlik ve saha perspektifi

Dosya, Türkiye açısından yalnızca bir şirketin hukuki sorumluluğu meselesi olarak görülmüyor. TRT Haber başta olmak üzere Türkiye merkezli yayın organlarında yer alan haberlerde, Lafarge tesisinin bulunduğu bölgenin terör örgütleri açısından lojistik ve altyapı bakımından stratejik bir alan haline geldiğine dikkat çekildi.

TRT’nin haber ve görüntülerinde;

• Fabrika çevresindeki yapılaşmalar,
• Tünel ve sığınak iddiaları,
• Bölgenin uzun süre terör örgütlerinin kontrolünde kalması

gibi unsurlar, Türkiye’nin sınır güvenliği ve terörle mücadele politikaları bağlamında değerlendirildi. Ankara, dosyayı sahadaki güvenlik riskleri ve terörün finansman ağları açısından yakından izlemeyi sürdürüyor.

Uluslararası tartışma: Şirketler, savaş ekonomisi ve sorumluluk

Lafarge dosyası, çok uluslu şirketlerin çatışma bölgelerindeki faaliyetlerine ilişkin daha geniş bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Uzmanlara göre bu dava;

• Şirketlerin “ticari devamlılık” gerekçesiyle silahlı yapılarla kurduğu ilişkilerin,
• Devletler ve şirketler arasındaki gri alanların,
• Savaş ekonomisinin kurumsal aktörlerle kesişme noktalarının

uluslararası hukuk önünde artık daha sık sorgulanacağını gösteriyor.

Sonuç: Bir şirket davasından daha fazlası

Lafarge’ın Suriye dosyası, yalnızca bir şirketin geçmişteki faaliyetlerine ilişkin değil; terörün finansmanı, uluslararası ceza hukuku, devlet–şirket ilişkileri ve bölgesel güvenlik başlıklarını aynı anda ilgilendiren çok katmanlı bir dosya niteliği taşıyor.

Fransa’da açıklanması beklenen karar, yalnızca Lafarge için değil; çatışma bölgelerinde faaliyet gösteren tüm küresel şirketler için yeni bir dönemin işareti olabilir.

Haber Editörü: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
İletişim: opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Editöryal Bilgi | Gazete Ankara Dış Haberler

Bu haber, ABD Adalet Bakanlığı açıklamaları, Fransa Yargıtayı kararları, uluslararası ajans haberleri ve TRT Haber yayınları esas alınarak hazırlanmıştır. Metinde yer alan değerlendirmelerde, mahkemece sabitlenen hususlar ile iddia niteliğindeki bilgiler açık biçimde ayrıştırılmıştır.

Kaynaklar

• ABD Adalet Bakanlığı – Lafarge suç kabulü:
  https://www.justice.gov/archives/opa/pr/lafarge-pleads-guilty-conspiring-provide-material-support-foreign-terrorist-organizations
• Fransa Cour de cassation kararı (7 Eylül 2021):
  https://www.eurojust.europa.eu/sites/default/files/assets/21.09.07._cour_de_cassation_decision.pdf
• Reuters – Fransa’daki yargılama süreci:
  https://www.reuters.com/business/french-cement-maker-lafarge-faces-trial-charges-financing-jihadists-syria-2025-11-04/
• Anadolu Ajansı – Karar takvimi:
  https://www.aa.com.tr/en/europe/verdict-in-french-company-lafarges-terror-financing-trial-set-for-april-2026/3776106

TRT Haber – Lafarge ve Suriye yayınları:
https://www.trthaber.com/haber/dunya/fransiz-cimento-devi-lafargein-teror-orgutunu-finanse-etmekten-yargilandigi-dava-basladi-924876.html

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı DÜNYA