Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Çevre ve Doğa Haberleri- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı”, 19 Eylül 2026 tarihli ve 33375 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.

“İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” anlayışıyla hazırlanan plan; şehirlerin dijital dönüşümünün bütüncül biçimde yürütülmesini, yeni teknolojilerin kent yaşamında etkin kullanılmasını ve şehir hizmetlerinin çevreci, güvenli, kapsayıcı ve vatandaş odaklı hâle getirilmesini amaçlıyor.

Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırlanan beş yıllık yol haritasında uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer alıyor.

Yeni strateji; 2020-2023 döneminde edinilen tecrübe ve oluşturulan kurumsal kapasite üzerine inşa edildi. Yapay zekâ, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi ileri teknolojilerin şehir yönetiminde daha etkin kullanılması hedeflendi.

Bakan Kurum: “50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğiz”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, eylem planının ayrıntılarını sosyal medya hesabından paylaştı.

Kurum, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmî Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun.”

Kamu kurumları ve yerel yönetimler birlikte çalışacak

19 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan genelgede, “2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı”nın uygulama döneminin tamamlandığı belirtildi.

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kent yaşamını, kültürünü ve insanların yaşam biçimlerini hızla değiştirdiğine dikkat çekilen genelgede, şehirlerin dijital dönüşümünün yeni bir yönetim anlayışıyla sürdürülmesinin önem taşıdığı kaydedildi.

Stratejinin hazırlanmasına kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşları katkı sundu.

Planın uygulanmasında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonu sağlayacak. İlgili bütün kurum ve kuruluşlar ise sorumluluk alanlarına giren eylemleri iş birliği içerisinde yürütecek.

Genelgeyle kamu kurum ve kuruluşlarından plan kapsamında üzerlerine düşen görevleri yerine getirmeleri, uygulama sürecinde ihtiyaç duyulacak destek ve yardımı titizlikle sağlamaları istendi.

Her ilin akıllı şehir yol haritası hazırlanacak

Eylem planına göre 2026 yılı sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekânsal planlamada semantik planlama modeline geçilecek.

Büyükşehir belediyelerinin ardından 2027 yılında 187 ilçe belediyesi de sürece dahil edilecek. Toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.

2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor. Kurulacak teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümlerin geliştirilmesi ve bu çözümlerin uluslararası pazarlara sunulması planlanıyor.

Trafikten çevre temizliğine kadar hizmetler tek merkezden izlenecek

Eylem planının 2029 yılı hedefleri arasında bütün illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması bulunuyor.

Trafik, ulaşım, çevre temizliği, atık toplama, enerji kullanımı ve diğer belediye hizmetleri bu merkezlerden eş zamanlı olarak takip edilecek. Çalışmaların ulusal düzeydeki koordinasyonu ise Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanacak.

Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen zamanın azaltılması; trafik yoğunluğunun, ulaşım hareketliliğinin ve alternatif güzergâhların anlık verilerle yönetilmesi amaçlanıyor.

Atık toplama araçları doluluk oranına göre rota oluşturacak

Planın çevre yönetimine yönelik uygulamaları kapsamında atık toplama sistemleri de dijitalleştirilecek.

Akıllı Atık Yönetimi uygulamasıyla atık toplama araçları, konteynerlerin doluluk oranına göre optimize edilmiş güzergâhlar oluşturacak. Böylece gereksiz seferlerin önlenmesi, yakıt tüketimi ile karbon salımının azaltılması, personel ve araç kapasitesinin daha verimli kullanılması hedefleniyor.

Akıllı sokak aydınlatmalarıyla da enerji tüketimi azaltılacak. Aydınlatma sistemleri çevresel koşullara ve kullanım yoğunluğuna göre çalışarak enerji verimliliğine katkı sağlayacak.

TOKİ projelerinde “akıllı bölge” yaklaşımı

Stratejinin öne çıkan başlıklarından birini kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi oluşturuyor.

Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarının geliştirilmesiyle şehirlerin afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesi güçlendirilecek.

TOKİ’nin kentsel dönüşüm ve yeni konut projeleri “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirilecek. Yeni yaşam alanlarının yeşil enerji sistemleriyle çalışması; su ve enerji kayıplarının sensörler aracılığıyla anlık olarak belirlenmesi öngörülüyor.

Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi alanlarındaki dijital yönetişim mekanizmaları güçlendirilirken her şehrin interaktif dijital ikizinin çıkarılması da planlanıyor.

Dijital ikiz uygulamalarıyla şehirlerin altyapı, ulaşım, yapılaşma, enerji, su ve afet senaryoları sanal ortamda izlenebilecek. Böylece muhtemel risklere karşı önceden çözüm geliştirilmesi mümkün olacak.

Dijital güvenlik ve veri yönetimi öncelikli olacak

2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı’nın tam metninde, veri yönetişimi, birlikte çalışabilirlik ve dijital güvenlik temel uygulama ilkeleri arasında yer alıyor.

Akıllı şehir sistemlerinde kullanılacak verilerin güvenli biçimde yönetilmesi, kurumlar arasında kontrollü olarak paylaşılması ve şehirlerin ihtiyaçlarına uygun dijital güvenlik tedbirlerinin alınması öngörülüyor.

Yapay zekâ destekli karar alma sistemlerinin geliştirilmesi ve şehir hizmetlerinin ortak bir dijital altyapı üzerinden bütünleştirilmesi de planın öncelikleri arasında bulunuyor.

Bu yaklaşımla kurumların birbirinden kopuk sistemler kurmasının, aynı alanlarda mükerrer yatırımlar yapılmasının ve kamu kaynaklarının verimsiz kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Şehirlerin “teknoloji çöplüğüne” dönüşmesi önlenecek

Yeni yol haritasıyla şehirlerde kullanılacak teknolojiler yakından izlenecek ve her kentin ihtiyacına en uygun çözümler belirlenecek.

Şehirlerin birbiriyle uyumsuz, işlevsiz veya ihtiyaçları karşılamayan sistemlerle donatılmasının önüne geçilecek. Teknoloji yatırımlarında doğrudan vatandaşa fayda sağlayan çözümlere öncelik verilecek.

Bakanlık, yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 akıllı şehir uygulamasına ilişkin fizibilite raporu ile yaklaşık 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu hazırladı.

Vatandaşlar mahalle sorunlarını mobil uygulamalardan bildirecek

Akıllı şehir uygulamalarıyla vatandaşların şehir yönetimine katılımının artırılması da hedefleniyor.

Vatandaşlar mahallelerinde karşılaştıkları çevre temizliği, yol, aydınlatma, altyapı ve ulaşım gibi sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilecek.

Hizmetlerin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde güçlük yaşayan dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde adil dağıtılması sağlanacak.

Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin mevcut kapasitesi ve ihtiyacı ayrı ayrı ölçülecek. Böylece bütün şehirlerde aynı teknolojilerin uygulanması yerine yerel ihtiyaçlara göre farklılaşan çözümler geliştirilecek.

Akıllı şehir teknolojilerinde yüzde 80 yerlilik hedefi

Plan kapsamında 2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranması hedefleniyor.

Sektörde uluslararası düzeyde rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve akıllı şehir uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Türkiye’de geliştirilecek yerli ve millî akıllı şehir çözümlerinin Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri başta olmak üzere yakın coğrafyadaki dost ülkelere ihraç edilmesi ve uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor.

Beş yıllık uygulama takvimi

2026: 81 il için akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Belediyelerde özel akıllı şehir birimleri kurulacak.

2027: Büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek. Toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.

2028: En az 50 akıllı şehir uygulaması sahada hayata geçirilecek. Yerli teknoloji kümelenmeleri oluşturulacak.

2029: Bütün illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Trafikten çevre temizliğine kadar şehir hizmetleri tek merkezden takip edilecek.

2030: Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirket desteklenecek ve Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi sağlanacak.

Kaynaklar

• 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi – Akıllı Şehirler Portalı
• 19 Eylül 2026 tarihli ve 33375 sayılı Resmî Gazete – 2026/11 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi
• 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı – Tam Metin
• İhlas Haber Ajansı – Hasan Özkan

Görseller

Görsel 1: 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı; 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımından oluşuyor.
Görsel: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Görsel 2: Akıllı şehir uygulamalarıyla atık toplama araçları doluluk oranına göre rota oluşturacak, trafik sistemleri gerçek zamanlı yönetilecek ve sokak aydınlatmalarında enerji verimliliği sağlanacak.
Görsel: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Görsel 3: TOKİ’nin yeni yaşam alanları “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla yeşil enerji, sensör tabanlı su ve enerji yönetimi ile dijital afet yönetimi uygulamalarını bir araya getirecek.
Görsel: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı