Yapay Zekanın Görünmeyen Maliyeti: Tek Bir Komut Yarım Litre Su Tüketiyor

Veriyi 21. yüzyılın en stratejik ham maddesi olarak nitelendiren Bakan Bolat, küresel veri potansiyelinin büyük kısmının henüz işlenmemiş olduğunu hatırlattı. Yapay zeka teknolojilerinin küresel çapta ciddi bir doğal kaynak maliyeti oluşturduğuna dikkat çeken Bolat, çarpıcı veriler paylaştı:

• Su Tüketimi: 100 kelimelik tek bir yapay zeka komutu, sunucuların soğutulması için yaklaşık 519 mililitre tatlı su harcıyor. Tek bir büyük dil modelinin (LLM) eğitilmesi için ise tam 5,4 milyon litre suya ihtiyaç duyuluyor.

• Küresel Risk: Yapay zeka talebinin 2027 yılına kadar küresel çapta 4,2 ila 6,6 milyar metreküp su çekimine yol açacağı öngörülüyor.

• Elektrik İhtiyacı: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimi 2024 yılındaki 415 teravatsaat düzeyinden 2030 sonuna kadar iki katından fazla artarak 945 teravatsaate yükselecek.

Bakan Bolat ayrıca yapay zeka donanımlarında kullanılan lityum, kobalt ve galyum gibi nadir toprak elementlerinin rafinaj kapasitesinin %91'inin Çin'in elinde olmasının küresel tedarik zinciri için büyük bir stratejik risk barındırdığını ifade etti.

Türkiye Yapay Zekada Dünyada 53. Sırada

Türkiye'nin Oxford Insights Hükümet Yapay Zeka Hazırlık Endeksi'nde 193 ülke arasında 53. sırada yer aldığını belirten Bakan Bolat, güçlü bir gelişim potansiyeline sahip olunduğunu vurguladı. Ülkemizde yapay zeka alanında çalışan akademisyen sayısının 3 bin 500'ü, aktif girişim sayısının ise 1.100'ü aştığını kaydeden Bolat, öncelikli hedefin yapay zekanın Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYİH) katkısını %5'e, bu alandaki istihdamı ise 50 bin kişiye çıkarmak olduğunu söyledi. Bolat, bu dönüşümün yol haritası olacak Yapar Zeka Eylem Planı'nın 13 Haziran'da açıklanacağını müjdeledi.

Dijital Ticarette Akıllı Dönüşüm: Yeni TAREKS ve E-KİP

Bakanlık bünyesinde hayata geçirilen dijital projeler hakkında kapsamlı bilgiler sunan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, şu adımların altını çizdi:

• E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP): 2024 yılında devreye alınan platformla e-ihracata yeni başlayan girişimcilere ve firmalara uygulama odaklı destek sunuluyor.

• Yeni TAREKS Sistemi: Ürün güvenliği denetimlerinde geleneksel kural tabanlı modelden, makine öğrenmesi yeteneğine sahip proaktif bir risk analizi modeline geçiş yapıldı.

• Mekansal Otomasyon: Serbest bölgelerdeki dağınık yapıyı tek çatı altında toplamak amacıyla Serbest Bölgeler Platformu (SBP) ve SEB-ATLAS projeleri hayata geçirildi.

Kaçakçılıkla Mücadelede Yapay Zeka: 41 Milyar TL'lik Darbe

Gümrük kapılarında risk analizini yapay zekanın gücüyle yeniden yapılandırdıklarını ifade eden Bakan Bolat, sahadaki somut operasyonel başarıları rakamlarla ilan etti:

"Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi ve makine öğrenmesi destekli mali risk analizlerimiz kapsamında, 2026 yılında ithalatımızın %10'luk kısmı riskli görülerek fiziki kontrole sevk edildi. Yapılan cari kontrollerde 7,6 milyar liralık vergi ve teminatın eksik beyan edilmesi engellendi. Makine öğrenmesiyle çalışan MUHAFIZ yazılımımız ise rotalardaki en ufak sapmaları anında yakalıyor. Güvenlik çemberimizi genişletmek adına 'X-Ray Görüntü Paylaşım Ağı Projesi'ni de başlatıyoruz. Bu teknolojik dönüşüm sayesinde, 27 Mayıs tarihi itibarıyla düzenlenen 341 operasyonda 19 milyar 715 milyon lira değerinde 12,3 ton uyuşturucu madde; 2 bin 418 operasyonda ise 21 milyar 268 milyon lira değerinde kaçak eşya ele geçirilmiştir."

Cep Telefonu Kamerasıyla Tarife Kodu Belirlenecek

Gelecek dönem hedefleri arasında gümrük beyannamelerinin OCR teknolojisiyle tamamen dijitalleştirilmesi olduğunu söyleyen Bolat, ticaret erbabı için TARA sistemine görsel arama özelliği ekleneceğini belirtti. Bu sayede akıllı telefon kamerasıyla bir ürünün fotoğrafı çekilerek gümrük tarife kodu saniyeler içinde öğrenilebilecek. Ayrıca tüm ticari verilerin güvenli depolanması amacıyla Ticaret Veri Analitiği Merkezi (TİVAM) kurulacak.

Zirvenin sonunda AIPA Başkanı Zafer Küçükşabanoğlu, Bakan Ömer Bolat'a yapay zeka aracılığıyla tasarlanmış özel bir tablo takdim etti. Bakan Bolat, toplu fotoğraf çekiminin ardından etkinlik alanında yer alan Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve teknoloji devi Google'ın stantlarını gezerek yürütülen yenilikçi çalışmalar hakkında yetkililerden bilgi aldı.

 

Kaynak: İHA
Haber Editörü: Hasan Mutlu
E-posta: bilgi@gazeteankara.com.tr
WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32