ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Gündem Haberleri – Ortadoğu’da 2026 yılı başından itibaren artan askeri gerilim ve İran’a yönelik operasyon tartışmaları, Türkiye’nin bölgesel konumunu ve güvenlik stratejilerini yeniden gündemin merkezine taşıdı. Bölgesel analizler, Türkiye’nin doğrudan askeri müdahaleye maruz kalma ihtimalinin oldukça düşük olduğunu; ancak enerji, ekonomi, göç ve diplomasi alanlarında dolaylı risklerin arttığını gösteriyor.

Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Gazete Ankara köşe yazarı Prof. Dr. Ayhan Erdem, kaleme aldığı iki ayrı analizde Ortadoğu’daki yeni güvenlik mimarisinin Türkiye açısından nasıl okunması gerektiğini değerlendirdi. Erdem’e göre, bölgede yaşanan gelişmeler Türkiye için hem risk hem de sınırlı fırsatlar barındırıyor.

Türkiye’nin askeri ve jeopolitik caydırıcılığı

Ortadoğu’daki gelişmeler bağlamında bazı yorumlarda dile getirilen “İran’dan sonra sıra Türkiye’de” iddiasının mevcut güç dengeleri açısından gerçekçi olmadığı belirtiliyor. Türkiye’nin güçlü merkezi devlet yapısı, NATO üyeliği, deneyimli kara ordusu ve gelişmiş savunma sanayii, doğrudan askeri müdahaleye karşı ciddi bir caydırıcılık oluşturuyor.

Türkiye’nin coğrafi konumu da bu caydırıcılığı destekleyen önemli bir unsur olarak görülüyor. Karadeniz, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu üçgeninde yer alan Türkiye, bölgesel güvenlik mimarisinin kilit aktörlerinden biri konumunda bulunuyor.

Analizlerde, askeri kapasitenin yanı sıra toplumun savunma iradesinin de önemli bir faktör olduğuna dikkat çekilerek “modern savaş ve işgal senaryolarının yalnızca askeri güçle değil, devlet kapasitesi ve toplumsal dirençle de şekillendiği” vurgulanıyor.

İran’ın zayıflaması bölgesel dengeyi nasıl etkiler?

Ortadoğu’daki güç dengelerinde İran önemli bir aktör olarak öne çıkıyor. İran’ın ekonomik veya askeri açıdan zayıflaması durumunda ortaya çıkabilecek güç boşluğunun özellikle Irak ve Suriye’de yeni çatışma alanları doğurabileceği değerlendiriliyor.

Bu senaryoda Türkiye’nin sınır güvenliği üzerindeki baskının artabileceği belirtiliyor. Özellikle İran’ın bölgesel dengedeki rolünün zayıflaması, sınır bölgelerinde faaliyet gösteren bazı silahlı grupların hareket kabiliyetini artırabilir.

Uzmanlara göre bu durum Türkiye’nin sınır ötesi güvenlik operasyonlarının hem sıklığını hem de maliyetini artırabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.

Enerji ve ekonomi boyutu

İran’ın enerji piyasalarındaki rolü, Türkiye açısından kritik bir unsur olmaya devam ediyor. İran, Türkiye’nin doğal gaz ve petrol tedarikinde önemli kaynaklardan biri olarak öne çıkıyor.

Olası bir kriz veya İran ekonomisinin ciddi şekilde zayıflaması durumunda enerji fiyatlarının küresel ölçekte artabileceği belirtiliyor. Bu durumun Türkiye’de enerji maliyetleri üzerinde baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.

Ayrıca İran üzerinden gerçekleşen transit ticaretin aksaması, Türkiye’nin dış ticaret dengesi üzerinde de dolaylı etkiler yaratabilecek bir faktör olarak değerlendiriliyor.

Göç ve güvenlik riskleri

Ortadoğu’daki olası bir istikrarsızlık senaryosunun en önemli sonuçlarından biri de göç hareketleri olabilir. İran’da yaşanabilecek ekonomik veya askeri çöküş, milyonlarca insanın komşu ülkelere yönelmesine neden olabilir.

Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle böyle bir göç dalgasından doğrudan etkilenme ihtimali bulunuyor. Uzmanlar, bu tür bir gelişmenin sosyal ve ekonomik baskıları artırabileceğine dikkat çekiyor.

Türkiye çevresinde bölgesel risk haritası

Analizlerde Türkiye’nin çevresindeki güvenlik riskleri bölgesel olarak sınıflandırılıyor.

Güney hattında Suriye ve Irak, Türkiye için en yüksek risk alanları olarak öne çıkıyor. Bu bölgelerde devlet otoritesinin zayıf olması ve farklı aktörlerin sahada aktif rol oynaması güvenlik risklerini artırıyor.

Karadeniz ve İran hattı orta-yüksek risk kategorisinde değerlendirilirken, Balkanlar ve Kafkasya bölgesi orta seviyede risk barındırıyor. Orta Asya ve Avrupa iç bölgeleri ise daha düşük riskli alanlar olarak görülüyor.

Diplomasi ve stratejik denge

Türkiye’nin NATO üyeliği ve çok yönlü diplomasi politikası, bölgesel krizlerin Türkiye’ye doğrudan yansımasını sınırlayan önemli faktörler arasında gösteriliyor.

Uzmanlar, Türkiye’nin aynı anda Batı ittifakı, Orta Doğu ve Türk dünyası ile kurduğu diplomatik ilişkilerin stratejik esneklik sağladığını ifade ediyor.

Bu çerçevede Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesinin güçlendirilmesi ve uluslararası hukuk zemininde yürütülen diplomasi faaliyetlerinin önemine dikkat çekiliyor.

Sonuç: Doğrudan tehdit değil, karmaşık riskler

Genel değerlendirmelere göre Türkiye’nin doğrudan askeri işgal hedefi olması mevcut güç dengeleri içinde düşük bir ihtimal olarak görülüyor. Ancak bölgedeki krizlerin ekonomik, enerji ve güvenlik alanlarında dolaylı etkiler yaratma potansiyeli bulunuyor.

Uzmanlara göre Türkiye’nin bu süreçte enerji çeşitlendirmesi, ekonomik dayanıklılık, sınır güvenliği ve çok yönlü diplomasi politikalarını güçlendirmesi kritik önem taşıyor.

Bölgesel krizlerin Türkiye için sadece askeri değil; ekonomik, diplomatik ve sosyal boyutları olan çok katmanlı bir risk alanı oluşturduğu vurgulanıyor.

Haber Kaynağı:
İhlas Haber Ajansı (İHA) – Ortadoğu ve bölgesel güvenlik analizleri | Prof. Dr. Ayhan Erdem köşe yazıları – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı
Prof. Dr. Ayhan Erdem – Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi

Haber Editörü: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
İletişim: opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32